Eaglestone, Robert—Literature: Why It Matters (2019): ‘Literatuur heeft een belangrijk aandeel in onze aanhoudende dialoog over het steeds veranderende zelfinzicht van de mensheid—niet over wat we zijn, maar over wie we zijn.’

14.09.2019

Ai Qing (1910-1996) was een bekende Chinese schrijver-dichter en vader van de nog bekendere kunstenaar Ai Weiwei (1957). In Barnaby Martins Ai Weiwei. Een dissident in hedendaags China (2013) lees ik met stijgende verbazing Ai Qings geboorteverhaal: ‘Bij zijn geboorte heette Ai Qing niet Ai Qing. Hij heette eigenlijk Jiang Haicheng. Net als Mao was hij een telg uit een betrekkelijk rijke familie van landeigenaren; pas als jongeman veranderde hij zijn naam. Volgens de gewoonte van die tijd raadpleegde zijn ouders direct na zijn geboorte een astroloog. Ze kregen te horen dat hun pasgeboren zoon het gezin de vernieling in zou helpen. De enige hoop die ze hadden was om hem weg te geven. Doodsbang door de voorspelling van de astroloog gaven de ouders van Ai Qing de baby aan een van de armste vrouwen van het dorp, een boerin die zelf al meer kinderen moest voeden dan ze aankon. Om aan tafel ruimte te maken voor de zuigeling Ai Qing verdronk deze vrouw een van haar eigen kinderen in de rijstvelden.’

Ik kan het, met een volgevreten lijf, niet geloven. Zou dit verhaal zijn aangedikt? Ik hoop het wel.

12.09.2019

Connie Palmen vertelde gisteravond in DWDD dat ze na de moord op Pim Fortuyn dacht: ‘Ja, de wereld verandert. Wat moet ik doen? Ik stem toch op de goede partij?’

Het geheim van Angela Merkels succes? Volgens historicus & journalist Wierd Duk speelden haar analytisch vermogen en oplossingsgerichtheid daar zeker een rol bij, maar belangrijker is het gegeven dat niet de partijelite maar de ‘gewone kiezer’ haar machtsbasis vormde: ‘”Mutti” Merkel wist haar burgers op sleeptouw te nemen, stap voor stap, telkens uitleggend waarom bepaalde besluiten in haar ogen onvermijdelijk waren—’alternativlos‘, noemde ze dat. Zij wekte daarmee de indruk dat ingrijpende veranderingen geleidelijk plaatshadden en dat ze werden aangestuurd door een “rustige hand”.’

Hoe waar. En zwaarwegend. Vernieuwingen moet je langzaam doorvoeren, veel mensen kunnen snelle omslagen niet aan. Dat lesje heb ik in de loop van mijn carrière wel geleerd.

Het barokke Venetië in Cees Nootebooms barokke taal; dat heet overdaad. En overdaad schaadt. Ik houd momenteel koppig vol.

Je verscheurd voelen door loyaliteit aan de politiek & hogere legerleiding enerzijds, en staan voor je manschappen anderzijds, is voor veel hoger geplaatste militairen een herkenbare gewaarwording. Ik heb er zelf mee geworsteld, en anderen mee zien worstelen. Het overkwam Generaal-Majoor Van Langen, Chef van de Generale Staf van het KNIL, ook. Van Langen was de grootvader van Hans Goedkoop. In De laatste man. Een herinnering (2012) reconstrueert Goedkoop de carrièregang van Van Langen gedurende de jaren van de politionele acties en probeert erachter te komen waarom zijn grootvader na zijn repatriëring werd uitgerangeerd. Ik las het in één adem uit.

Dat Angela Merkel nooit een leven ‘in de marge’ heeft willen leiden, al vroeg haar ‘intellectuele mogelijkheden’ kende en van plan was die te benutten, verbaast me niets. Ik ben nimmer een ambitieloze generaal tegengekomen. Maar als Wierd Duk in Angela Merkel. Koningin van Europa (2014) me vertelt wat een van haar lievelingsfilms is, zit ik op het puntje van mijn stoel. Dat zegt iets, wat ik nog niet wist, over de mens achter de eerzuchtige politica. Die Legende von Paul und Paula is een Oost-Duits ‘romantisch drama’ uit 1973 die tegenwoordig geldt als ‘Ostalgie-cultfilm’. Merkel was 19 toen Die Legende werd uitgebracht. In de film scheuren de getrouwde Paul en alleenstaande moeder Paula, op muziek van de Oost-Duitse rockband The Pudhys, elkaar de kleren van het lijf. Op YouTube trof ik een video aan met beelden en muziek uit Die Legende (zie hieronder); achter Merkels effen gezicht gaat hartstocht schuil.

10.09.2019

Afgelopen weekend werd er een poëzierelletje geschopt. Martin Reints, die weer reageerde op een bericht van Huub Beurskens, noemde Vasalis’ ‘beroemdste’ gedicht ‘Afsluitdijk’ ‘een toonbeeld van onzin’. Ik zal je zeggen, ik had nog nooit van dat vers gehoord laat staan gelezen. Nu bevindt er zich tussen de honderden poëziebundels die ik bezit dan ook niet ééntje van Vasalis. Nee, geen blos van schaamte op mijn wangen. Ik ga mijn eigen weg.

‘De dingen die je je herinnert hebben geen vorm. Als je over ze schrijft moet je ze een begin, middenstuk en einde geven. Om het leven vorm te geven—dat is wat een schrijver doet. Dat is wat zo moeilijk is.’—Jean Rhys

Bijna tachtig bladzijden lang heb ik de overvloed aan drank, drugs en lusteloosheid in Myles’ Chelsea Girls (1994/2017) weten te verdragen, daarna werd de weerzin te groot en heb ik het boek moeten wegleggen. Wat meer zegt over mij dan over deze vlot geschreven ‘memoires van de rockster van de moderne poëzie’ die, in de bladzijden die ik las, voornamelijk gaan over haar adolescentie en de jaren erna—Myles was 35 toen het boek verscheen. Na verloop van tijd wist ik het simpelweg wel.