Je huis verslepen, ga er maar aan staan. In dit geval een houten huisje van 160 jaar oud, van zeeniveau naar heuvelop, ginds boven. In de Duitse docu Chile: The Fantastic Travelling House van Michael Schumacher, uit 2017, doen ze dat, met behulp van vier ossen en een shovel, in twee dagen tijd. Het speelt zich af op het eiland Chiloé, waar onze aardappel vandaan komt. De mooiste soundbite is afkomstig van een Duits-Chileense immigrant: ‘Ze hebben hier helemaal geen industrie nodig om te kunnen bestaan!’

Zie her en der old buddies naar popiejopie rechts opschuiven, terwijl ik linksaf ben geslagen. Maten met wie je je vroeger schouder aan schouder tegenover agressie opstelde. Met wie ik dat nu nóg zou doen. Daar kan zelfs polarisatie geen wig tussen drijven.

Vanuit Twijzel door de Twijzeler- en Rohelstermieden gelopen, open graslanden waar kwelwater aan de oppervlakte komt. Ideaal voor weidevogels. En buizerds, waarvan ik er enkele zag. Dacht ook een grote bonte specht in een boom te ontwaren, maar ben daar niet helemaal zeker van. Het was grijs en windstil. De wereld leek in zichzelf gekeerd. Af en toe hoorde je een hond in de verte blaffen of in V-formatie rondvliegende ganzen gakken. Een goed gevuld zwanenpaar begon te rennen en steeg op toen ik ze op een metertje afstand passeerde; net volgestouwde jumbojets die maar heel langzaam airborne weten te komen. Hun vleugels maakten het geluid van een rondzwierende tuinslang.

In 2010 verbleef de Franse schrijver-avonturier Sylvain Tesson (1972) in zijn eentje zes maanden lang in een hutje aan de rand van het Baikalmeer. In winter- en zomertijd. Hij schreef er een boek over dat ik verslond: Zes maanden in de Siberische wouden. Vervolgens las ik ook al zijn andere boeken. Maar het Baikalmeer verdween nooit lang uit mijn gedachten; wat zou ik daar nog graag eens een kijkje willen nemen. Vandaag ontdekte ik dat Tesson ook een docu over zijn verblijf aldaar heeft gemaakt, die je op YouTube kunt bewonderen. Over krakend ijs en flessen wodka. En stilte. ‘Stilte is het geluid van de tijd die verstrijkt.’

Rohel, 2018 © Ton van ’t Hof

14.36 u. Ondanks de gestage regen een flinke stadswandeling gemaakt, door enkele achterstandswijken onder andere. In Leeuwarden liggen volgens een onderzoek uit 2017 ‘de vier slechtste wijken in Nederland voor kinderen om op te groeien’. Voor veel ramen lakens. Verder weinig wind en een prima temperatuurtje.

15.16 u. Interview voorbereid. Morgenmiddag worden Nadia de Vries en ik in een rechtstreekse uitzending een uur lang door AmsterdamFM/PaperbackRadio ondervraagd over poëzie, chapbooks, uitgeven in eigen beheer & POD. Lisanne Snelders is onze host. Locatie: Scheltema, aan het Rokin. 

16.35 u. Documentaire gezien op Arte van de Franse avonturier en schrijver Cédric Gras, A Journey in the Ural Mountains, waarin rendierhoeders worden gevolgd, de hoogste berg wordt beklommen en in een zinkmijn afgedaald. Bijzonder: het rituele eten van de rauwe, nog warme rendierlever meteen nadat het dier geslacht is. De grijnzende, met bloed bedekte kindergezichtjes zal ik niet licht vergeten. Gras was overigens een van Sylvain Tessons metgezellen op diens scheurtocht van Moskou naar Parijs: Berezina. Met Napoleon in de zijspan (De Arbeiderspers, 2015).

17.06 u. Kwam in Joshua Corey’s The Transcendental Circuit: Otherworlds of Poetry (MadHat Press, 2017) een term tegen voor het soort gedicht waarvan ik er het afgelopen jaar al enkele geschreven heb: ecolage: een collage vervult met zorg over natuur & milieu.

18.31 u. PSV-Ajax: wat een afschuwelijke uitshirts draagt Ajax dit jaar! PSV straft dat dus genadeloos af.

9DB4AFDF-DFD8-4300-BC7E-5166142C004C
Emmakade, Leeuwarden, 2018 © Ton van ’t Hof

Escapisme is niet helemaal het juiste woord: ‘neiging om zich aan taken, verantwoordelijkheden en/of verplichtingen te onttrekken’. Ik kom het tegen in Sylvain Tessons Berezina: Met Napoleon in de zijspan, waarin de Franse schrijver-reiziger met een Russische zijspan van Moskou naar Parijs scheurt. De escapist, zegt Tesson, verstaat de kunst van het ontwijken. Nu bespeur ik bij mezelf al enige tijd de aandrift om weg te lopen van zaken die me niet bevallen: mensenmenigtes, incrowds, het politieke midden, snelwegen, vleierij, betweterigheid, zelfverrijking, egoïsme, parasitisme etc. Ik voel me niet langer geroepen om deze gruwelen te bestrijden, maar ontvlucht ze. Laf? Wellicht. Maar daar heb ik maling aan.
     Vanochtend stond Mark voor de deur, maat uit Amsterdam. Bijgekletst, hart gelucht, herinneringen opgehaald; vriendschap is van onschatbare waarde. Ik hoop dat hij gauw – ook hij is een Stanzaslachtoffer – een nieuwe uitgever vindt.
     ‘En voorts ben ik van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie.’

Zag gisteren een zeldzame docu op Arte van de Franse schrijver-reiziger Sylvain Tesson, White October, waarin hij enkele bergen in Tadzjikistan beklimt. De gevolgen van Tessons ongeluk in 2014 zijn goed te zien: zijn gezicht is gedeeltelijk verlamd en hij trekkebeent. Toch weet hij in het adembenemend mooie landschap tot 5500 meter te stijgen. En tussendoor doet hij wat hij altijd gedaan heeft: schrijven. ‘Voor mij geen meditatie,’ zegt Tesson, ‘geen zoeken naar leegte, maar structureren, het ordenen van mijn gedachten. En dat doe ik door te schrijven.’ Hoe herkenbaar.
     Jarenlang heb ik boeken over de Tweede Wereldoorlog verslonden, maar op een gegeven moment was ik het zat. Dat dat iets te maken zou hebben met het vallen van de Muur of mijn eerste uitzending niet veel later is, geloof ik, wensdenken, het verzinsel van een schrijver. Wat wel zeker is: ik ben aan Koos van Zomerens Een bevrijding begonnen omdat ik me momenteel in zijn werk verdiep. Dit drieluik geeft vanuit verschillende invalshoeken de gebeurtenissen op 5 mei 1945 in Leersum weer, waarbij zes Nederlandse verzetsmensen en een Nederlandse SS’er omkwamen.
     Van Zomeren: ‘Iedereen interesseert zich voor de oorlog en vraagt zich tegelijkertijd af waarom iedereen zich voor de oorlog interesseert. Zou het niet gewoon zo zijn, dat in de oorlog de absurditeit, die we achter de werkelijkheid van alledag vermoeden, in verhevigde vorm tot uitdrukking komt?’ Dat laatste kan ik ten volle beamen.
     En binnenblijven was geen optie vandaag: wat een licht, wat een luchtschappen!

8EE6CBFA-2774-4BA8-B213-B1D644DFC973
Wester Stadsgracht, Leeuwarden, 2017 © Ton van ‘t Hof