Op mijn bericht over New Narrative enkele dagen geleden reageerden Frank Keizer en Obe Alkema, respectievelijk via Facebook en e-mail. Ter wille van de discussie hun reacties en mijn tegenreacties op een rij.

Frank Keizer: [New Narrative is een] ‘literaire praktijk die sterk gelieerd was aan sociale bewegingen en tegelijkertijd een formeel uitgangspunt had: het verhaal. Misschien niet gek dat je dan tussen wal en schip belandt. De effecten van marginalisering (klasse, seksualiteit) spelen ook mee. Overigens vind ik die obscuriteit wel een kracht. Maar een grap zeker niet! Een groep schrijvers die erg scherp nadacht over gemeenschapsvorming, maar dan niet alleen op literaire gronden.’

Mijn reactie hierop: ‘Was het in jouw ogen een nogal lokaal bepaald—San Francisco en omgeving—gebeuren? En leeft het nu nog?’

Frank Keizer: ‘Ja, het is een lokaal gebeuren, met fellow travelers in andere Noord-Amerikaanse steden. Het is een levendige erfenis maar om nu van een derde generatie te spreken? Halpern en Tremblay (tweede generatie) lossen het op door over praktijken te spreken. Dat is terecht, maar het gelokaliseerde, bijna insulaire ben je dan kwijt. Dat kan in deze tijd ook niet meer. San Francisco was nog goedkoop toen NN begon. Niet meer voor te stellen.’

Obe Alkema: ‘Zat je met de beginvraag van je blogpost voordat je het boek over NN opensloeg of andersom? Ik heb het nog niet gelezen, dus over de inleiding noch de afzonderlijke stukken kan ik iets zeggen, maar wel dit over je stuk: je zoekt naar algemeenheden, die vind je sowieso, maar zijn het niet juist details (de eigenschappen die jij niet opmerkt, of: mist) die NN onderscheiden van elke andere beweging? Poëticale, materiële, sociaaleconomische details. SF van eind 70er, begin 80er jaren (zo anders dan LA, NYC, etc. van dezelfde tijd); opkomst homocultuur; AIDS; neoliberale implementatie; vorming van gemeenschap (waardoor de beweging sociaalartistiek is); kunst en leven in elkaar over laten lopen (dit is wat veel bewegingen pogen, maar de Bloomsbury-groep en New Narrative zijn niet inwisselbaar). Zelfde bezigheden, overtuigingen, ideeën betekent niet inwisselbaarheid.

Dat je er niets over kunt vinden lijkt me niet tegenstrijdig aan de mythevorming, ligt er misschien in het verlengde van. Het boek van Halpern en Tremblay-McGaw circuleert volgens mij in een vrij kleine groep, zoals NN dat altijd gedaan heeft. (En het is bijzonder (en) gek dat er een handvol mensen in Nederland bezig is met deze beweging, als je kijkt naar de standplaatsgebondenheid van het werk, de zeer lokale posities die de schrijvers innemen (in het leven en in eigen/elkaars werk). De beweging heeft de afgelopen jaren aan bekendheid gewonnen door de mainstreamisering van bijv. Eileen Myles, Kathy Acker en Chris Kraus—schrijvers die voornamelijk als fellow travelers gezien worden.

Het zoeken naar die aanhoudende vragen: lees de NN-boeken. Elk boek is een poging tot antwoord en verdere problematisering van de vraag: de verhouding tussen zelf en relaas wordt aangescherpt en opnieuw opgeworpen met elk verhaal, elk boek. Idem voor constructie en expressie.

Zoiets?’

Mijn reactie hierop: ‘De vraag of NN een grap of een hoax was drong zich tijdens het schrijven van mijn stukje pas op. Ik zocht naar een gemeenschappelijk streven, een gemeenschappelijke inzet van NN maar vond niets dan wat algemeenheden, die op veel schrijvers van toepassing zijn, en vroeg me vervolgens af of je NN wel als een beweging kunt kwalificeren.

En mijn antwoord is nog altijd: ik denk het niet.

Hoeveel schrijvers houden zich niet bezig met zelf & relaas, constructie & expressie, ethiek & politiek etcetera? Wie niet, zou ik haast willen zeggen. En zaken als ‘opkomst homocultuur, AIDS, neoliberale implementatie, vorming van gemeenschap, kunst en leven in elkaar over laten lopen’ lijken me niet voorbehouden aan SF.

Dat is eigenlijk mijn punt. Ik zie geen ‘beweging’, louter individuele schrijvers.

En eigenlijk concluderen Halpern & Tremblay-McGaw dat in hun inleiding uiteindelijk ook.

Wat niet wil zeggen dat er door de individuele schrijvers geen goede boeken zouden worden geschreven, integendeel.’

Goede discussie, wat mij betreft, die mogelijk nog vervolgd wordt.

Is een literaire beweging zonder eigenschappen wel een literaire beweging? Die vraag houdt me nu al enige dagen bezig. Voor me ligt het boek From Our Hearts to Yours: New Narrative as Contemporary Practice (2017), dat 24 essays bevat van verschillende auteurs en een inleiding van de redacteuren Rob Halpern en Robin Tremblay-McGaw. De inleiding vangt als volgt aan: ‘Wat is “New Narrative”? Ons boek tracht deze literaire beweging te benaderen zowel als een verzameling verwante werken als een rits culturele praktijken en aanhoudende vragen over schrijven en risico, ethiek en politiek, het zelf en relaas.’

Tot een lijstje ‘verwante werken’ geraken Halpern en Tremblay-McGaw in hun inleiding nog wel, maar naar de ‘rits culturele praktijken en aanhoudende vragen’ is het zoeken geblazen. Ook het historisch overzicht levert niet meer op dan enkele algemeenheden: New Narrative, dat in 1981 als begrip werd gemunt, omarmt volgens Halpern en Tremblay-McGaw in haar beginjaren constructie én expressie, getruuktheid én persoonlijkheid, hoge én lage cultuur. Maar wie alles omarmt, omarmt niets.

Tot mijn verrassing kom ik online slechts een beperkt aantal zoekresultaten met betrekking tot New Narrative als literaire beweging tegen. Van de teksten die ik doorneem word ik eveneens niet veel wijzer, of het moet het pleidooi zijn van Bruce Boone—een van de veronderstelde grondleggers—voor het nemen van sociale verantwoordelijkheid in je schrijverij. Hoewel ik dit een interessant onderwerp vind, wordt het door Boone noch iemand anders aangemerkt als een kenmerkende eigenschap van New Narrative.

En het wordt nog gekker. Als ik in The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics, laatste editie uit 2012 (ik bezit de elektronische uitgave), zoek naar ‘New Narrative’ of een van de veronderstelde grondleggers—Steve Abbott, Bruce Boone, Robert Glück—krijg ik 0 (nul) hits. Wat is hier aan de hand? Is New Narrative een grap? Een hoax? Ik geloof het niet. Wat zich in dit gewoel aan me opdringt is een verlangen om ergens bij te willen horen, hier zou de wens tot de vorming van een community wel eens groter kunnen zijn dan de werkelijkheid toestaat.

Als Halpern en Tremblay-McGaw tegen het einde van hun betoog opmerken dat schrijvers ook vandaag de dag worstelen met vragen en tegenstrijdigheden rondom ‘eensgezindheid en geschil, privilege en onderdrukking, solidariteit en marginalisering’, dan denk ik ja, dat klopt, voor schrijvers van diverse pluimage, behorende tot literaire beweging a of b en dan weer c. Wat From Our Hearts to Yours overigens niet minder interessant maakt, wel anders.

Aantekeningen bij From Our Hearts to Yours (3)

Robin Tremblay-McGaw schreef een uitstekend essay waarin ze uit de doeken doet wat onder New Narrative moet worden verstaan:

New Narrative biedt transformerende praktijken voor een zee aan subjecten – subjecten die, al dan niet geïsoleerd, op zoek zouden kunnen zijn naar praxis, een manier om ethisch bezig te zijn met plezier, ervaring, reflectie en/of actie, in een poging om blinde vlekken aan het licht te brengen, een praktijk om uit te vogelen waar of waarin ze zich zouden kunnen bevinden, terwijl wij op weg zijn, of, ondanks onze aanwezigheid hier en nu.’

‘I was alone. I had no world, no community.’ – Robert Glück, een van de grondleggers van New Narrative

Tremblay-McGaw voegt hier nog aan toe: Glück had geen toegang tot ‘a queer subject position, a community and a language within which to exist.’

Deze benarde positie ligt ten grondslag aan New Narrative. Het verhaal, verhalende, biedt mogelijk uitkomst. Tremblay-McGaw citeert in dit verband o.a. Bruce Boone:

‘These poems and stories, then remind us of the actual, though unmentioned function of narration as a device for registering social meaning. They take on special importance … in clarifying our awareness of the relations of poetry to a material and social, or actual truth. They create the need for an audience – the sense of the narration as it presupposes a reception, and keeps in mind a destination.’

Aanwinsten:

  • De monnik en de filosoof: Gesprekken over boeddhisme en het westerse denken, Jean-François Revel & Matthieu Ricard, Asoka, 2e druk 1999, 2e-hands, € 9,90.
  • From Our Hearts to Yours: New Narrative as Contemporary Practice, onder redactie van Rob Halpern & Robin Tremblay.McGaw, On Contemporary Practice, 2017, € 39,75.