Wat kan ik eraan doen?

Over Landschapspijn van Jantien de Boer

Volgens Ensie.nl staat ‘landschapspijn’ voor ‘een weemoedig of melancholisch gevoel dat wordt veroorzaakt wanneer men landschappen of gebieden ziet die onherroepelijk zijn veranderd.’ Jantien de Boer, journalist en columnist bij de Leeuwarder Courant, gebruikt het als titel voor haar ‘pamflet’, dat zich specifiek richt op de veranderingen die het Friese platteland de afgelopen decennia heeft doorgemaakt:

Het was een lichtblauwe, tintelende dag ergens in mei. Ik zette de auto langs de kant van een landweggetje, liet het raampje zakken, luisterde ingespannen en hoorde niets. Geen grutto, geen scholekster, geen kievit. Niets. Ik keek naar een egaal groen biljartlaken. Naar strakgetrokken land, zonder welvingen. Ik luisterde en hoorde alleen mijn eigen ademhaling. Weg waren de zuring, de boterbloemen, de pinksterbloemen en de dotters waarvan ik als dreumes groentesoep maakte. Weg was het land waarin ik liggend in het gras Kruistocht in spijkerbroek las, terwijl hoog boven mijn hoofd een leeuwerik zingend zijn territorium afbakende.

Ook ik stuit tijdens wandel- en fietstochten op deze akelige stilte, die in het pamflet met een stervend landschap wordt geassocieerd. Daar staat tegenover dat ik steeds beter die stukken land weet te vinden waar ‘grondgebonden’ ‘natuurinclusieve’ boeren zonder kunstmest, bestrijdingsmiddelen en overdosissen antibiotica zorgen voor betere omstandigheden voor dieren en insecten: daar wordt gewoeld, bewogen en gekwetterd.

Ik heb er al eerder over geschreven: de intensieve landbouw en intensieve veehouderij zijn de boosdoeners. En dan doel ik niet alleen op boeren, maar ook op chemische industrie en weifelende politici die dit schaamteloze systeem in stand houden.

In haar vlot en met kennis van zaken geschreven boekje laat De Boer alle partijen aan het woord. Hierdoor ontstaat een genuanceerd beeld van een ingewikkelde desastreuze situatie, waaruit geen eenvoudige uitweg is. Wel ben ik gesterkt in mijn opvatting over wat ik eraan kan doen. Als boer Sicco Hylkema aangeeft dat hij landschapspijn een huilerige term vindt en zich afvraagt waar al die burgers met landschapspijn hun zuivel kopen – Bij de Aldi? ‘Die supermarktketen die melk uit Duitsland haalt als de prijs hier te hoog is?’ – dan geef ik hem gelijk.

Als iedereen een dubbeltje of 15 cent per liter meer betaalde, zouden boeren probleemloos met oog voor landschap en milieu kunnen produceren, zegt Sicco.’

Naast kennis nemen van deze problematiek en erover bloggen, nuttig ik zoveel mogelijk lokaal geproduceerd biologisch voedsel en gooi er zo min mogelijk van weg; dat is mijn aandeel in de oplossing. Boeren, industrie, wetenschappers en politici zullen de koppen bij elkaar moeten steken:

Laten we het verloren land samen terugveroveren.

Landschapspijn: Over de toekomst van ons platteland, Jantien de Boer, Atlas Contact, 2017: via bol.com.