Opvallende getuigenis van een worsteling

Donkere arena, Jan-Willem Anker, De Bezige Bij, 2006

Biebboek (1) – Ton van ’t Hof bespreekt poëziebundels die hij aantreft in de Centrale Bibliotheek Leeuwarden

Het is geen olijke kijk die Jan-Willem Anker op het leven heeft: het speelt zich af in een strijdperk, arena, is een gebeuren waar hij geen vat op heeft en zich het liefst aan zou onttrekken.

Morgen is je hoofd een naaldbos, bedenk je dat er stallen zijn waarin onrustig de vechtstieren slapen. De arena is donker, verlaten nog.

Hoewel ik wél geloof dat de mens invloed heeft op zijn eigen lot, loop ik vanwege rake formuleringen toch met enkele hoog deterministische gedichten uit deze bundel weg. ‘We kiezen niet zelf’ is mijn favoriet:

WE KIEZEN NIET ZELF

We kiezen niet zelf de wind
al heeft het er soms de schijn van.

We gedragen ons
als jutters, scheepsartsen, bannelingen.

Misschien maken we gebruik
van te veel mogelijkheden

Achter het bureau
van een clandestien ministerie
denkt ieder van ons zijn richtingen uit.

Veel golven zullen nooit aanspoelen.
Aan de kust waait het onophoudelijk.

Deze afstandelijke, pessimistische houding levert afstandelijke, pessimistische poëzie op, leidt tot introversie. In de reeks ‘Overwintering in Quarteira’ is elk gedicht een schulp, waarin Anker kruipt, zich even losmaakt van het leven, ons iets toont van eenzaamheid:

10

terug zou je willen zelfontbranden
verdampen in het bubbelbad
bloesem van de sinaasappelboom
nog als roos in je verwaaide haar

de telefoon laat je maar rinkelen
rotzooit met de afstandbediening
zit wat ongelukkig, nieuws
mag in de satelliet verknoopt raken

wat je omgeeft doet je vaak weinig
achter de schemering is het landschap
bezaaid met knippende waxinelichtjes
en niemand die je vraagt te blijven

Donkere arena is een zoektocht naar orde en harmonie in de verscheidenheid en veranderlijkheid van het leven. Het kost Anker moeite om alles wat hem omgeeft in zijn perceptuele en conceptuele patronen in te passen. Deze bundel is een opvallende getuigenis van deze worsteling.

(Dit bericht verscheen eerder, op 10-09-2015, op ollauogalanestas.tumblr.com.)