Het gedicht als revolutionaire gebeurtenis (10)

Op het moment dat we de Symbolische Orde betreden, hebben we de onmiddellijkheid van de presymbolische werkelijkheid verloren: het ware object van ons verlangen voorgoed onbereikbaar. Elk object dat we dan nog in de werkelijkheid tegenkomen is slechts een substituut, het origineel onklaar door de daad van de taal. De mens als talig wezen staat in het teken van een onoverbrugbaar, ingeboren gebrek. Ondergedompeld in het ruim der tekens, voor altijd ongrijpbaar het ding. Zelfs de externe werkelijkheid zelf lijkt gestructureerd als een taal, dat wil zeggen, haar betekenis wordt bepaald door het symbolische raamwerk dat onze perceptie van de werkelijkheid structureert. (Dit is een deconstructivistische lezing.)

Toch zitten we niet bij de pakken neer. Verlangen, bijvoorbeeld, als drijfveer. John Ashbery:

DE VOORZIENBARE TOEKOMST

En we lummelden wat en droomden, zeilden rond,
probeerden het trieste leven te schofferen van vrienden,
van elke verspilde overheidsdag.

Als ik de juiste invalshoek had, zou ik dan
de opbouw ervan bemerken, achter de hand?

Spray-on seks, botaniseerde hij.
Dat kon nooit gebeuren.

Hij wordt vastgehouden door Egyptische matrones.

John Ashbery
Vertaling Ton van ’t Hof

Voor Lacan is de werkelijkheid niet een limiet zonder enige vermelding van wat er verderop ligt, integendeel, zij is ook het drijfwerk, de voortstuwing van onze verlangens.

(Dit bericht verscheen eerder, op 23-04-2011, op 1hundred1.blogspot.nl.)

Het gedicht als revolutionaire gebeurtenis (9)

Jacques Lacans ‘Symbolische Orde’ staat voor een universele structuur die het gehele gebied van het menselijke bestaan en handelen omvat: de relatie tussen taal, meer precies die van de betekenaar, en de geschreven en ongeschreven regels en voorschriften van onze samenleving. Deze latente orde marcheert door het onderbewuste. Zodra een kind de wereld van de taal betreedt en de regels en voorschriften accepteert, is het in staat tot omgang met anderen.

Slavoj Žižek omschrijft de Symbolische Orde als een vorm van het denken die voorafgaat en los staat van het denken zelf en ‘die de duale verhouding tussen de “externe” feitelijke werkelijkheid en de “interne” subjectieve ervaring suppleert of verstoort.’

Breken met ‘wat er is’ = doorbreken van de gelederen van de Symbolische Orde.

Graham Foust duidt de Symbolische Orde als volgt uit (vertaling Ton van ’t Hof):

een frame is een beeltenis
ondragelijk de hersenen ingeslagen –

Ik kom tussen
mijn lichaam

Ook Charles Olson verschoot (vertaling Ton van ’t Hof):

Ik keek op en zag
haar vorm
door alles heen
– zij is genaaid
in alle delen, onder
en boven

Naaien: (1) door middel van naald en draad iets bewerken, (2) door middel van naald en draad vervaardigen, (5) (zeew.) met garen, touw of lijn vastmaken, (7) (plat) (een vrouw) bekennen, beslapen.

(Dit bericht verscheen eerder, op 21-04-2011, op 1hundred1.blogspot.nl.)