Al vroeg in de ochtend: genealogisch gepiel. Stamboommanie. Wat je er aan hebt? Niets natuurlijk. Wat volgens boeddhisten een groot goed is.

Vroeg me al langer af waarom mijn overgrootouders Geert & Geertruid Leupen, die vrijwel altijd in de buurt van Assen hadden gewoond, hun oude dag ineens in Epe (GD) sleten. Geert stierf er zelfs. Kom ik online (graftombe.nl) plots het graf van hun jongste zoon Evert Geert tegen op een begraafplaats te Epe. Hij stierf in 1973, 61 jaar oud. Ging Evert nog met zijn ouders mee naar Epe of gingen zijn ouders met hem mee?

Vragen, vragen, vragen.

Hennie had een tuinbank bij Intratuin gezien. Wij naar Intratuin. Bleek de bank niet meer op voorraad. In Drachten nog wel. Wij naar Drachten, 25 km verderop. Tuinbank aangeschaft. Bleek het ding nét niet in de auto te passen. Zonder bank terug naar Leeuwarden.

Bij het instappen schade aan de auto ontdekt. Deuk plus twee krassen. Lijkt van een fietsstuur plus handrem te zijn. Tweede schade binnen een jaar. En we hebben per gebeurtenis een eigen risico van € 250. Het is een private lease, de schade zal dus moeten worden hersteld. Kassa!

Tuinbank door Hennie met grotere auto van schoonzus opgehaald. Rijden maar!

Leren leven met al die anderen die anders denken dan ik is een kunst. En soms een treffen, tussen beelden en echte mensen.

‘Nog altijd loop je hier,’ zegt Koos van Zomeren in een van zijn stukjes voor NRC, ‘aan de hand van de mensen van toen.’ Onze stormachtige verovering van het landschap is overal zichtbaar. Daar doelde Van Zomeren op.

Zeg maar tja.

Uitslag van het kweekje: geen schadelijke bacterie, geen schimmel in de mond. Wat dan? Mondbranden, zei de arts vorige week, zou het ook kunnen zijn. En daar is niets aan te doen. Meestal gaat dat vanzelf weer over. Meestal wel. Kan maanden duren.

Zeg maar tja tegen je tja.

‘Wat eten we?’ ‘Lasagne, maar anders dan anders.’ Wat een halvering bleek te zijn van het gebruikelijke aantal ingrediënten. Eenvoud is het kenmerk van het ware.

Overvliegende watten, net geen mist. Achttien graden; een verademing na de hitte van de voorbije dagen. Hanengekraai, fluitende vogels. Tussen de huizen hangt een geur van koeiendrek. Linksaf de Feartswei in en langs De Fytsdokter richting de Zwagermieden. Een boer die gras maait, dan weer een veld vol klaprozen en korenbloemen. Een vrouw van mijn leeftijd die probeert te joggen. Dit is een wandeling die het beste uit je zintuigen naar boven haalt.

Nam gisteren nog enkele oude foto’s van ma mee, voor het familiearchief. Op de foto hieronder, die rond 1948 is genomen, staat mijn moeder (eerste van links) met zeven van haar acht broers en zussen. Marjo, de jongste van het kroost, werd pas in 1949 geboren. Geert (met bril) en Harm (uiterst rechts) zijn inmiddels overleden. Vermoedelijk is dit kiekje genomen in de Botstraat, Eindhoven. En goh, wat blijf een mens toch zijn hele leven op zichzelf lijken; ik herken ze allemaal!

Ons familiearchief bestaat uit een digitaal deel (Gramps, MyHeritage & blogposts) en een fysiek deel (boeken, documenten, paperassen, foto’s etc.) Het fysieke deel moet worden gedigitaliseerd en opgeborgen, maar ligt momenteel in ordeloze stapels rond mijn bureau. Chaos, waar ik even doorheen moet, zeg maar.

‘Leuk hè,’ zeg ik.
‘Neukè?’ vraagt Hennie verbaasd.

Jeroen Brouwers—Mijn Vlaamse jaren (1978). ‘Literatuur is een kanker, wie is aangetast zal niet genezen.’

Volgende maand word ik zestig—60. Ik ben al een heel eind gekomen, en heb in tussentijd best wat veranderingen ondergaan. De grootste? Dat ik niet langer naar spanning en sensatie verlang, maar rust opzoek en vrede. Dus voor de opwinding hoeft u dit journaal niet te lezen!

Gisteravond keek ik tv en deed tegelijkertijd een oefening. Het tv-programma heette Leef je droom. Een stel met drie jonge kinderen vertrok uit Schotland om op Bali een nieuw bestaan op te bouwen. Ze hadden € 1400 op zak en wilden ergens—waar wisten ze nog niet—eigenhandig een huis bouwen van materialen die ze in de jungle dachten aan te treffen. Er was geen inkomen en ze hoopten van de natuur te kunnen leven. Van enige voorbereiding was geen sprake.

Terwijl ik keek deed ik de volgende oefening: ik probeerde me te onthouden van elke vorm van commentaar. Maar dat ging me niet goed af. Wat een chaotische toestanden, wat een geklungel. Daar kan ik—militair geschoold—dus niet bij.

Dirk Sager—Sibiriens Schicksalsstrom: Der Jenissei. Vom Paradies in die Hölle (documentaire). Het dunbevolkte Toeva is een autonome republiek binnen de Russische federatie. Het is vier keer zo groot als Nederland en telt ruim 300.000 inwoners. In het zuiden grenst Toeva aan Mongolië. Een van de langste rivieren ter wereld, de Jenisej, ontspringt in dit gebied, waarin ook nog een kleine zevenduizend meren liggen. En de natuur is er zó prachtig, dat zij me—toen ik de docu bekeek—de vreugd verschafte van ‘t paradijs!

Twee uur lang in een bootje door Ljouwert heen gefluisterd. Het was aangenaam toeven op het water, dat nog voor enige verkoeling zorgde op deze zonovergoten dag. Twee nijlganzen als wachttorens links en rechts van hun kroost.

Maakte tegen Hennie mijn misnoegen kenbaar over die zo langzamerhand complete gekte rond Max Verstappen en het Nederlands vrouwenelftal. Maar ze had gelijk: wat kan mij dat nou schelen?

Gisteren legde ik de laatste hand aan de genealogische beschrijving van Hennie’s familie, die over enkele weken zal verschijnen als #5 van de Gaia • Chapbooks reeks: Brandsma. Een Friese familiekroniek. Het is een boeiend onderzoek geweest, inhoudelijk én methodologisch gezien. Ik heb er veel van opgestoken.

Vandaag richtte ik mijn vorsende blik op mijn eigen familie. Om aan de kosten en beperkingen van MyHeritage te ontkomen—het genealogieprogramma dat ik tot nu toe gebruikte—heb ik de opensourcesoftware Gramps gedownload, dat gratis is en een scala van mogelijkheden biedt tot gegevensinvoer.

Na een uurtje of drie pielen kwam ik tot de conclusie dat dit programma aan mijn wensen voldoet. Ik kan met militaire precisie aan het werk. Gramps ondersteunt de detailstudie die mij voor ogen staat. En vanzelfsprekend zal ik op dit blog verslag van deze studie doen.

Tijdens mijn gepiel importeerde ik een foto van twee bladzijden van het familieregister (trouwboekje) van mijn ouders: ‘Kinderen uit dit huwelijk geboren’. Op die foto—zie hieronder—valt te lezen dat alle kinderen één dag na hun geboorte zijn gedoopt.

Ik kwam in stuitligging ter wereld. Mijn moeder was na de bevalling, naar ik aanneem, óp. Bleef zij de volgende dag in het kraambed achter terwijl mijn vader me meenam naar de rooms-katholieke kerk voor het Heilig Doopsel? Ik kan het haast niet geloven. Ik zie ma volgende week weer, dan moet ik haar dat maar eens vragen.

Proust snellezen lukt me niet: wat een onmogelijke hoeveelheid bijzinnen! ‘Matig uw snelheid,’ is het credo. Maar boeiend is het wel.

Naar de oogarts geweest: na mijn rechteroog moet nu ook het linker eraan geloven: staar. Na de zomer krijg ik een nieuw lensje.

Gewerkt aan Brandsma. Een Friese familiekroniek, waarin ik Hennie’s stamboom beschrijf. Moet van de zomer verschijnen als deel 5 van de Gaia • Chapbooks reeks.

Ruim veertig kilometer gefietst, naar Sint Annaparochie, en via Tichelwurk weer terug. Onderweg gesneupt bij Malle Pietje, waar Hennie een oude waskom wegsleepte, ‘voor op de wastafel.’

Je kunt het misschien geen journalistiek noemen wat ik hier, op dit blog, bedrijf, maar eerlijk en onafhankelijk is het wel.

Engels is nu nog de eerste taal waarin EU-documenten worden geschreven, maar na een eventuele brexit lijkt me dit toch—ondanks een verwoed pleidooi van The Economist—een no-go.

Ritsumazijl, 2019 © Ton van ’t Hof

In 1985 liep ik van Plymouth naar Newquay, 250 km verderop. Mijn eerste nacht bracht ik op een camping door, die op een paar honderd meter lag van ons huidig onderkomen, Shamrock Cabin. Het grasveld waarop ik destijds mijn tentje opzette staat nu vol met houten vakantiehuisjes. Ruim dertig jaar geleden was Treninnow Cliff, waarop Shamrock Cabin ligt, een woest tehuis voor vogels, thans branden er ‘s nachts tig lampjes en kun je binnen een straal van een kilometer vier horecagelegenheden bezoeken.

Ook deze stek is inmiddels door de mens overwoekerd.

Maar het uitzicht over zee is gebleven. En buiten het toeristenseizoen kan men hier nog redelijk kalmpjes leven.

‘The limits of who we are, and the limits of what our world is.’ —Gary Snyder

Ritme, het leven op Treninnow Cliff heeft een ánder ritme dan dat van de stad waarin Hennie & ik wonen. De zee bespeelt hier onophoudelijk de drums, en vogels weten telkens weer op het juiste ogenblik in te vallen.

Voor mijn neus duiken kraaien als stuka’s naar beneden.

Ik bestudeer de vegetatie, maar herken nogal wat planten niet.

Tegen 10.30 uur al wandelend over het zonnige Coast Path naar Kingsand vertrokken, waar we in The Devonport Inn de lunch gebruikten, inclusief een pint of Guinness. Via Millbrook om 14.15 uur weer terug. Daarna het terras op met boeken.

Rame, 2019 © Ton van ’t Hof
Sangatte, 2019 © Ton van ’t Hof

‘De ene dag na de andere / Perfect / Ze passen allemaal.’ —Joanne Kyger

Leef & leer.

Wolken boven de Dokkumer Ee, verrukkelijke patronen, en wij er fietsend onderdoor.

Thuis is de wind een pak minder koud!

Door onze zonovergoten tuin slingert zich al zoemend een hommel.

Hennie komt, ter verfraaiing van de buitenruimte, aanzetten met een trompetbloem, kleipot & roestige boeddha. We schuiven met dingen totdat de harmonie is weergekeerd.

Kerkklokken kondigen tegen 16.00 uur een heilige mis aan.

‘Rockmuziek nam in die tijd een deel van de maatschappijkritiek over.’

Waarheen mijn bewustzijn maar fladdert.

En zo wordt de dag stukje bij beetje vorm gegeven

& houd ik tegelijkertijd iets over van wat er vandaag gaande was.

Wyns, 2019 © Ton van ’t Hof

Koud hè?! We hadden gisteravond de open haard zelfs aan!

‘Filosofie leert ons,’ zo las ik, ‘dat sommige problemen altijd problemen blijven.’ Nou, daar heb ik geen filosofie voor nodig gehad; die wijsheid heeft het leven zélf me weten aan te reiken.

Beter afstemmen moet ik, op de dingen om mij heen. Ik zit weer eens té veel opgesloten in mezelf.

Vanochtend van Buitenpost naar Westereen gelopen. Onderweg zwerfvuil verzameld.

Vanmiddag naar de gemeentelijke vuilstortplaats gereden met een wagen vol tuinhout & puin.

Kocht daarna een nieuwe TomTom, om onze vakantie naar Engeland, die medio volgende week begint, te ondersteunen.

Met de auto naar Cornwall, jawel. We hebben de fiets serieus overwogen, maar we vonden de afstand toch te groot voor onze op het vlakke land getrainde lijven. Bovendien hadden we dan ruim anderhalve week extra voor deze vakantie moeten uittrekken, wat voor werkende Hennie toch wel een bezwaar was.

Uit de krant: ‘De bewijzen zijn onbetwistbaar: de vernietiging van biodiversiteit en ecosystemen heeft een niveau bereikt dat ons welzijn minstens zo erg bedreigt als door de mens veroorzaakte klimaatverandering,’ aldus voorzitter Robert Watson van het Intergovernmental Panel for Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES). 150 wetenschappers uit de hele wereld hebben drie jaar gewerkt aan het 1800 pagina’s tellende VN-rapport over de staat van de natuur wereldwijd, dat vandaag verschenen is.

Twijzelerheide, 2019 © Ton van ’t Hof