Ciara uitzitten

Op het platteland zit je zo’n storm uit, let je op je bomen, je vee en je buren, ben je gereed om wie dan ook de helpende hand toe te steken.

08.24 uur. Grijs, een spat regen, krachtige wind, paraplu’s zijn met moeite vast te houden. Vogels vliegen nog, althans grotere. 

10.00 uur. Wind aangetrokken tot hard: lastig ertegenin te lopen of te fietsen. Bomen buigen steeds dieper door. Ik heb behoefte aan relativerende woorden van de doorgroefde boer om de hoek.

11.32 uur. Met een droge knal vloog een stuk hout tegen onze pannen, net naast de dakkapel (met enkel glas).

12.55 uur. Een locker uit elkaar gehaald, naar boven gesjouwd en weer in elkaar gezet. Ik hield één schroef over. Daarna een kop erwtensoep gegeten.

13.45 uur. Even naar buiten geweest: geen pretje. Een kleinere boom van de buren heeft het zwaar te verduren, wordt voortdurend duchtig door elkaar geschud. 

14.47 uur. Wind aangezwollen tot stormachtig: voortbewegen zeer moeilijk. Regen slaat tegen de ramen. 

15.52 uur. Doe mijn oortelefoontjes in, sluit het geweld even buiten en droom weg bij de fantasievolle klanken (instrumentale postrock) van You Can’t Explain Logic (No More Waiting, EP, 2011), een eenmalig project van de uit Florida afkomstige Bryan Laurenson.

16.27 uur. Eerste buienlijn trekt over. Hennie ontwaakt uit een middagdutje, kijkt naar buiten en zegt: ‘Het valt eigenlijk allemaal best wel mee.’ (Maar volgens de weerapp moeten de felste buien nog komen.)

Al vroeg in de ochtend: genealogisch gepiel. Stamboommanie. Wat je er aan hebt? Niets natuurlijk. Wat volgens boeddhisten een groot goed is.

Vroeg me al langer af waarom mijn overgrootouders Geert & Geertruid Leupen, die vrijwel altijd in de buurt van Assen hadden gewoond, hun oude dag ineens in Epe (GD) sleten. Geert stierf er zelfs. Kom ik online (graftombe.nl) plots het graf van hun jongste zoon Evert Geert tegen op een begraafplaats te Epe. Hij stierf in 1973, 61 jaar oud. Ging Evert nog met zijn ouders mee naar Epe of gingen zijn ouders met hem mee?

Vragen, vragen, vragen.

Hennie had een tuinbank bij Intratuin gezien. Wij naar Intratuin. Bleek de bank niet meer op voorraad. In Drachten nog wel. Wij naar Drachten, 25 km verderop. Tuinbank aangeschaft. Bleek het ding nét niet in de auto te passen. Zonder bank terug naar Leeuwarden.

Bij het instappen schade aan de auto ontdekt. Deuk plus twee krassen. Lijkt van een fietsstuur plus handrem te zijn. Tweede schade binnen een jaar. En we hebben per gebeurtenis een eigen risico van € 250. Het is een private lease, de schade zal dus moeten worden hersteld. Kassa!

Tuinbank door Hennie met grotere auto van schoonzus opgehaald. Rijden maar!

Leren leven met al die anderen die anders denken dan ik is een kunst. En soms een treffen, tussen beelden en echte mensen.

‘Nog altijd loop je hier,’ zegt Koos van Zomeren in een van zijn stukjes voor NRC, ‘aan de hand van de mensen van toen.’ Onze stormachtige verovering van het landschap is overal zichtbaar. Daar doelde Van Zomeren op.

Zeg maar tja.

Uitslag van het kweekje: geen schadelijke bacterie, geen schimmel in de mond. Wat dan? Mondbranden, zei de arts vorige week, zou het ook kunnen zijn. En daar is niets aan te doen. Meestal gaat dat vanzelf weer over. Meestal wel. Kan maanden duren.

Zeg maar tja tegen je tja.

‘Wat eten we?’ ‘Lasagne, maar anders dan anders.’ Wat een halvering bleek te zijn van het gebruikelijke aantal ingrediënten. Eenvoud is het kenmerk van het ware.

Overvliegende watten, net geen mist. Achttien graden; een verademing na de hitte van de voorbije dagen. Hanengekraai, fluitende vogels. Tussen de huizen hangt een geur van koeiendrek. Linksaf de Feartswei in en langs De Fytsdokter richting de Zwagermieden. Een boer die gras maait, dan weer een veld vol klaprozen en korenbloemen. Een vrouw van mijn leeftijd die probeert te joggen. Dit is een wandeling die het beste uit je zintuigen naar boven haalt.

Nam gisteren nog enkele oude foto’s van ma mee, voor het familiearchief. Op de foto hieronder, die rond 1948 is genomen, staat mijn moeder (eerste van links) met zeven van haar acht broers en zussen. Marjo, de jongste van het kroost, werd pas in 1949 geboren. Geert (met bril) en Harm (uiterst rechts) zijn inmiddels overleden. Vermoedelijk is dit kiekje genomen in de Botstraat, Eindhoven. En goh, wat blijf een mens toch zijn hele leven op zichzelf lijken; ik herken ze allemaal!

Ons familiearchief bestaat uit een digitaal deel (Gramps, MyHeritage & blogposts) en een fysiek deel (boeken, documenten, paperassen, foto’s etc.) Het fysieke deel moet worden gedigitaliseerd en opgeborgen, maar ligt momenteel in ordeloze stapels rond mijn bureau. Chaos, waar ik even doorheen moet, zeg maar.

‘Leuk hè,’ zeg ik.
‘Neukè?’ vraagt Hennie verbaasd.

Jeroen Brouwers—Mijn Vlaamse jaren (1978). ‘Literatuur is een kanker, wie is aangetast zal niet genezen.’

Volgende maand word ik zestig—60. Ik ben al een heel eind gekomen, en heb in tussentijd best wat veranderingen ondergaan. De grootste? Dat ik niet langer naar spanning en sensatie verlang, maar rust opzoek en vrede. Dus voor de opwinding hoeft u dit journaal niet te lezen!

Gisteravond keek ik tv en deed tegelijkertijd een oefening. Het tv-programma heette Leef je droom. Een stel met drie jonge kinderen vertrok uit Schotland om op Bali een nieuw bestaan op te bouwen. Ze hadden € 1400 op zak en wilden ergens—waar wisten ze nog niet—eigenhandig een huis bouwen van materialen die ze in de jungle dachten aan te treffen. Er was geen inkomen en ze hoopten van de natuur te kunnen leven. Van enige voorbereiding was geen sprake.

Terwijl ik keek deed ik de volgende oefening: ik probeerde me te onthouden van elke vorm van commentaar. Maar dat ging me niet goed af. Wat een chaotische toestanden, wat een geklungel. Daar kan ik—militair geschoold—dus niet bij.

Dirk Sager—Sibiriens Schicksalsstrom: Der Jenissei. Vom Paradies in die Hölle (documentaire). Het dunbevolkte Toeva is een autonome republiek binnen de Russische federatie. Het is vier keer zo groot als Nederland en telt ruim 300.000 inwoners. In het zuiden grenst Toeva aan Mongolië. Een van de langste rivieren ter wereld, de Jenisej, ontspringt in dit gebied, waarin ook nog een kleine zevenduizend meren liggen. En de natuur is er zó prachtig, dat zij me—toen ik de docu bekeek—de vreugd verschafte van ‘t paradijs!

Twee uur lang in een bootje door Ljouwert heen gefluisterd. Het was aangenaam toeven op het water, dat nog voor enige verkoeling zorgde op deze zonovergoten dag. Twee nijlganzen als wachttorens links en rechts van hun kroost.

Maakte tegen Hennie mijn misnoegen kenbaar over die zo langzamerhand complete gekte rond Max Verstappen en het Nederlands vrouwenelftal. Maar ze had gelijk: wat kan mij dat nou schelen?

Gisteren legde ik de laatste hand aan de genealogische beschrijving van Hennie’s familie, die over enkele weken zal verschijnen als #5 van de Gaia • Chapbooks reeks: Brandsma. Een Friese familiekroniek. Het is een boeiend onderzoek geweest, inhoudelijk én methodologisch gezien. Ik heb er veel van opgestoken.

Vandaag richtte ik mijn vorsende blik op mijn eigen familie. Om aan de kosten en beperkingen van MyHeritage te ontkomen—het genealogieprogramma dat ik tot nu toe gebruikte—heb ik de opensourcesoftware Gramps gedownload, dat gratis is en een scala van mogelijkheden biedt tot gegevensinvoer.

Na een uurtje of drie pielen kwam ik tot de conclusie dat dit programma aan mijn wensen voldoet. Ik kan met militaire precisie aan het werk. Gramps ondersteunt de detailstudie die mij voor ogen staat. En vanzelfsprekend zal ik op dit blog verslag van deze studie doen.

Tijdens mijn gepiel importeerde ik een foto van twee bladzijden van het familieregister (trouwboekje) van mijn ouders: ‘Kinderen uit dit huwelijk geboren’. Op die foto—zie hieronder—valt te lezen dat alle kinderen één dag na hun geboorte zijn gedoopt.

Ik kwam in stuitligging ter wereld. Mijn moeder was na de bevalling, naar ik aanneem, óp. Bleef zij de volgende dag in het kraambed achter terwijl mijn vader me meenam naar de rooms-katholieke kerk voor het Heilig Doopsel? Ik kan het haast niet geloven. Ik zie ma volgende week weer, dan moet ik haar dat maar eens vragen.

Proust snellezen lukt me niet: wat een onmogelijke hoeveelheid bijzinnen! ‘Matig uw snelheid,’ is het credo. Maar boeiend is het wel.

Naar de oogarts geweest: na mijn rechteroog moet nu ook het linker eraan geloven: staar. Na de zomer krijg ik een nieuw lensje.

Gewerkt aan Brandsma. Een Friese familiekroniek, waarin ik Hennie’s stamboom beschrijf. Moet van de zomer verschijnen als deel 5 van de Gaia • Chapbooks reeks.

Ruim veertig kilometer gefietst, naar Sint Annaparochie, en via Tichelwurk weer terug. Onderweg gesneupt bij Malle Pietje, waar Hennie een oude waskom wegsleepte, ‘voor op de wastafel.’

Je kunt het misschien geen journalistiek noemen wat ik hier, op dit blog, bedrijf, maar eerlijk en onafhankelijk is het wel.

Engels is nu nog de eerste taal waarin EU-documenten worden geschreven, maar na een eventuele brexit lijkt me dit toch—ondanks een verwoed pleidooi van The Economist—een no-go.

Ritsumazijl, 2019 © Ton van ’t Hof