Een creatieve geest

In zijn autobiografie, On the Move (ik lees de originele Engelstalige versie, maar het boek is ook naar het Nederlands vertaald), geeft Oliver Sacks (1933-2015) aan dat hij al op jeugdige leeftijd is ‘geobsedeerd door zowel wetenschap als literatuur.’ Hij wordt uiteindelijk neuroloog – ‘ik wilde weten hoe onze hersenen werken’ – maar heeft zijn bekendheid vooral te danken aan de boeken die hij over zijn ervaringen als neuroloog schreef. Een van zijn bekendste boeken, Awakenings, over zijn behandeling van patiënten met een slaapziekte, is in 1990 verfilmd, met Robert de Niro (als een van de patiënten) en Robin Williams (als Oliver Sacks) in de hoofdrollen. Sinds ik Sacks voor het eerst zag in de VPRO-serie Een schitterend ongeluk (1993), is deze zachtaardige, erudiete man nooit uit mijn herinnering verdwenen.

Hoewel hij al vroeg grote interesse in wetenschap en literatuur heeft, krijg ik uit zijn autobiografie eerder het idee dat Sacks’ echte passie vooral het denken en analyseren zelf betreft. Veel van wat hij ondervindt en leest, wordt overdacht en ontleed. Ik raak onder de indruk als hij zijn scherpe geest met zijn intuïtie weet te verbinden en creatieve antwoorden op open vraagstukken heeft. Als Sacks in 1960, hij is dan 27 jaar oud, stage loopt in San Francisco toont hij zijn bijzondere intelligentie. Geconfronteerd met een patiënt die al dagenlang de hik heeft, die niet kan worden gestopt en de patiënt wel eens fataal zou kunnen worden, stelt Sacks aan zijn begeleidende artsen voor om de hulp van een hypnotiseur in te roepen. Dit voorstel is geen doordachte raad, maar een ingeving. Sacks weet niet of het zal helpen.

‘My suggestion was viewed skeptically (I had doubts about it myself), but Levin and Feinstein agreed to call a hypnotherapist; nothing else worked. To our amazement, he was able to get the patient “under” and then to give him a posthypnotic command: “When I snap my fingers, you will wake up and no longer have hiccups.” The patient woke up, free from hiccups, and they never recurred.’

On the Move, Oliver Sacks, Knopf, 2015
Onderweg, Oliver Sacks, De Bezige Bij, 2015