IJlander, Büch, Netscher, Rutten, Egeraat etc.

Over het verzamelen van opgezette dieren en nieuwe aanwinsten

~ Onlangs kocht ik bij Malle Pietje in Sint Annaparochie, een oude loods stampvol gedateerde hebbedingetjes, twee opgezette vogels voor € 55: een kerkuil en een sperwer. Ik bezat al een geprepareerde pauw.

Een kerkuil wordt in het Fries ook wel goudûle genoemd, vanwege zijn goudbruine kleur. Soms broeden ze in kerktorens. Ik heb geen idee hoe oud mijn uil is. Hij ziet er nog vrij gaaf uit. In Vogels in Friesland (red. Stichting Avifauna van Friesland, De Tille, 1977) lees ik dat er ‘volgens vele oudere inwoners’ in de eerste decennia van de 20e eeuw vooral in het noorden en oosten van Friesland ‘overal’ kerkuilen in boerderijen huisden. Wellicht is mijn exemplaar toentertijd daar aan zijn eind gekomen.

img_4035
Mijn opgezette kerkuil

Dieren die een natuurlijke dood zijn gestorven, mogen van mij worden opgezet. Ik bemerk bij mezelf een groeiende neiging tot het aanleggen van een verzameling opgezette vogels. Vraag me niet waar die begeerte vandaan komt. Ik weet wel dat ik Gijs IJlanders roman Een fabelachtig uitzicht (Veen, 1990), waarin een opgezette eekhoorn het mysterieuze verhaal van preparateur Zaalman vertelt, geweldig vind. Ook dwaal ik graag door natuurhistorische musea vol opgevulde wilde beesten. Veel dichterbij kan ik niet komen.

En misschien zijn mijn motieven wel net zo banaal als die van Boudewijn Büch (uit Een heel huis vol: Over een natuurwetenschappelijke verzameling, Natuurmuseum Rotterdam, 2001):

‘Ik heb slechts verzameld omdat ik tijdens mijn leven door mooie dingen omringd wilde zijn. En zeker ook opdat ik op elk moment van de dag mijn eigen spullen zou kunnen raadplegen en aanraken.’

Overigens werd Büch ooit de mogelijkheid geboden een ijsbeer aan te schaffen – ‘Ruim twee meter […] Hij is staand opgezet, met zijn voorpoten en klauwen omhoog.’ – maar zag er vanaf.

~ Vanochtend kocht ik in de kringloopwinkel voor € 24 de volgende boeken:

img_1190

  • Ons Eigen Land: Tusschen de zeeën en achter het duin, Frans Netscher, ANWB, ‘ter gelegenheid van zijn vijf-en-twintig-jarig bestaan’, ca. 1910;
  • Ons Eigen Land: Van de zuidelijke zandvlakten en heuvelrijen, Dr. Felix Rutten, ANWB, ‘ter gelegenheid van zijn vijf-en-twintig-jarig bestaan’, ca. 1910;
  • Het onbekende Nederland: Deel I: Noord-Brabant, Limburg, Dr. L. van Egeraat, N.V. Nutricia, ca. 1955;
  • Het onbekende Nederland: Deel III: Utrecht, Noord-Holland, Friesland, Dr. L. van Egeraat, N.V. Nutricia, ca. 1955;
  • Het onbekende Nederland: Deel IV: Groningen, Drente, Overijssel, Gelderland, Dr. L. van Egeraat, N.V. Nutricia, ca. 1955;
  • Uit Friesland’s volksleven: Van vroeger en later: Volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen: Eerste deel, Waling Dykstra, herdruk (facsimile?) van oorspronkelijke uitgave uit 1895, Van Seijen, ca. 1966;
  • Uit Friesland’s volksleven: Van vroeger en later: Volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen: Tweede deel, Waling Dykstra, herdruk (facsimile?) van oorspronkelijke uitgave uit 1895, Van Seijen, ca. 1966;
  • Elseviers Vogelatlas, C. Hilary Fry & J.J.M. Flegg, Elsevier, 1975;
  • Vogels in Friesland: Avifaunistisch overzicht van de op het vasteland van Friesland voorkomende vogelsoorten: Deel I, red. Stichting Avifauna van Friesland, De Tille, 1976;
  • Vogels in Friesland: Avifaunistisch overzicht van de op het vasteland van Friesland voorkomende vogelsoorten: Deel II, red. Stichting Avifauna van Friesland, De Tille, 1977;
  • Normandië, Bretagne, Jo Dominicus, reisgids, 8e, bijgewerkte druk, Gottmer, 1988.