Bruno Latour betoogt in Oog in oog met Gaia dat de huidige natiestaat, waarin de bodem, de oceanen, de atmosfeer & met uitroeiing bedreigde soorten niet vertegenwoordigd zijn, de klimaatproblematiek niet effectief kan aanpakken.

Geef ze een stem, oppert Latour, en we zullen opschrikken van een woestijn die, als reactie op menselijk handelen, dreigt zijn territorium uit te breiden.

Interessante gedachte.

Voor alle duidelijkheid: stem of geen stem, de woestijn zál tegenactie ondernemen.

Latour schreef een door en door politiek boek, waarin hij pleit voor een herverdeling van macht, gebaseerd op de handelingsvermogens van menselijke en niet-menselijke actoren binnen een territorium.

Opdat we zullen leren onze activiteiten binnen bewust vastgelegde grenzen te houden.

Oog in oog met Gaia heeft me niet hoopvoller gestemd ten aanzien van de mogelijkheden om de klimaatproblematiek in te dammen laat staan op te lossen.

Overigens moet ik kritieken op Latours boek, hier en hier bijvoorbeeld, nog doornemen.

Naast de dagelijkse beslommeringen ook nog druk geweest met de aankoop van een kitscherige salontafel waar we als een blok voor vielen!

Huizen bekeken in achtereenvolgens Cornwerd, Arum & Deinum. Het laatste huis viel bijzonder in de smaak maar werd voor onze neuzen weggekaapt.

Vanmiddag het binnenwerk van het eerste deeltje van de Gaia • Chapbooks reeks verder vormgegeven. Er is overigens al door bekende en minder bekende dichters/beeldend kunstenaars belangstelling getoond voor een eventuele deelname aan de reeks. Dat doet me goed. Nee, nog geen namen, ik geef niet álles prijs in dit dagboek.

Waar ik toch wel ondersteboven van ben: Bruno Latours Oog in oog met Gaia. Acht lezingen over het Nieuwe Klimaatregime (Octavo, 2017):

‘Het feit dat er een klimaat voor het leven is, komt niet doordat er een res extensa bestaat waarbinnen alle schepsels passief verblijf zouden houden. Het klimaat is de historische resultante van wederzijdse verbindingen die met elkaar in botsing komen, te midden van alle schepsels die groeien. Het breidt zich uit, vermindert of sterft samen met hen.’

Omdat Latour nogal schatplichtig is aan James Lovelock heb ik diens boek De wraak van Gaia. Waarom de aarde terugvecht – en hoe we de mensheid alsnog kunnen redden (Bert Bakker, 2007) via boekwinkeltjes.nl besteld – ‘Veruit het beste boek ooit gepubliceerd over de klimaatcrisis.’ – The Independent

Een herleving van de Koude Oorlog? Doe me een lol. In het Venezolaanse spanningsveld botsen in de eerste plaats ego’s, geen ideologieën.

Cornwerd, 2019 © Ton van ’t Hof

De grutto is Neerlands nationale vogel. Maar het gaat niet zo best met hem. De populatie die in ons land nestelt is sinds 1975 gehalveerd. We geven hier tonnen per jaar uit om hem en andere weidevogels weer overeind te helpen. Maar in Frankrijk vreten ze het dier het liefst op. Letterlijk. Daarom was dit goed nieuws vanochtend: ‘De Europese Commissie gaat er dwars voor liggen als Frankrijk de jacht op de grutto heropent.’

Volgens mijn moeder was mijn vader voor het eerst sinds drie dagen uit zijn bed gekomen. Hoewel hij zijn pyjama en ochtendjas nog aanhad geloofde ik haar maar half. Terwijl we in de keuken koffie inschonken fluisterde ze me toe dat mijn vader zich voortdurend aan haar ergerde zonder dat ze wist waarom. ‘Ik zoek geen vijand’, zei ze met een verwonderd gezicht. Mijn hart brak. Toen ik mijn vader koffie bracht lachte hij met toe: ‘Heerlijk!’ Tja. Als je ouders je kinderen zijn.

Op de terugweg nog een flinke wandeling gemaakt door het laagveengebied Rottige Meente, vlakbij Nijetrijne.

Klimaatontkenners – ‘een hele club mensen (de gebroeders Koch bijvoorbeeld, allerlei fysici, menig intellectueel, een groot aantal politici ter linker- en rechterzijde en helaas ook een paar volksverlakkers, zedenprekers, goeroes en vorstelijke raadslieden)’ – drijven de spot met de ontdekking dat deze oude, levendige aarde kwetsbaar is en wie weet zelfs lichtgeraakt. Bruno Latour noemt deze club mensen in Oog in oog met Gaia treffend de economische inquisitie.

Nijetrijne, 2019 © Ton van ’t Hof

Vanwege aanhoudende darmperikelen binnenkort naar het MCL voor een inwendig onderzoek. Prostaat voelde volgens huisarts oké aan. Je wordt wél ouder, papa.

Omdat de zon zo uitbundig scheen ben ik vanochtend toch nog maar even aan de wandel gegaan, langs plaatsjes met bekoorlijke namen: Drogeham, Augustinusga, Roodeschuur en Buweklooster. Handen in de zakken. Ik stuitte zelfs op een volledig dichtgevroren trekgat. Toen ik na Augustinusga het geasfalteerde fietspad mocht inruilen voor klinkertjes werd het pas echt stil en schilderachtig.

Natuurlijk ben je een tikkeltje wereldvreemd als je zeventig jaar lang als een heremiet in de Russische taiga hebt gewoond, net noord van Mongolië. De oudgelovige Agafia ziet in barcodes het teken van de duivel. Ook werd er ooit een kool op haar voorhoofd gelegd om hoge koorts te bestrijden. Toch kun je niets dan bewondering voor deze kranige dame opbrengen, die zichzelf en een buurman met een houten been in de wildernis in leven weet te houden: Far Out: Agafia’s Taiga Life (2013).

Bruno Latour in Trouw vanochtend: ‘De aandacht voor identiteit verschuift naar de aandacht voor de vraag wat het eigenlijk betekent érgens te wonen.’ For the times they are a-changin’.

Roodeschuur, 2018 © Ton van ’t Hof