Zaterdag, 13 mei 2017

Volgens Bertrand Russell – ‘Brits filosoof, historicus, logicus, wiskundige, voorvechter voor sociale vernieuwing, humanist, pacifist en een prominent atheïstisch rationalist’ – word je gelukkig door je níet met jezelf bezig te houden. Hij werd bijna honderd en liet zich tot aan zijn dood in 1970 vooral door ‘externe zaken’ in beslag nemen.

Zelf ben ik bij tijd en wijle nogal een piekeraar. Vaak ben ik dan vol zorg over mijn eigen ego. Volgens Russell is ‘dit gewone dagelijkse ongeluk waaraan de meeste mensen in beschaafde landen lijden’ in verregaande mate te wijten ‘aan verkeerde visies op de wereld, een verkeerde ethiek, verkeerde leefgewoonten, die tot de vernietiging leiden van dat natuurlijke enthousiasme voor en zin in dingen waarvan uiteindelijk al het geluk afhankelijk is, zowel bij mensen als bij dieren.’

Zijn remedie schetst hij slechts in enkele grove lijnen en komt erop neer dat je je zinnen kunt verzetten door dingen te doen, door je op uitwendige aangelegenheden te richten. Maar, voegt hij er als waarschuwing aan toe, zoek niet enkel afleiding en vergetelheid in het najagen van ‘plezier’, doch kies bewust voor geluk.

Verlichting betekent voor boeddhisten een staat van egoloosheid. Zij denken die te kunnen bereiken langs de weg van de meditatie, waar Russell zich liever verliest in allerhande activiteiten. Maar uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde.

Dan iets heel anders. In het kader van mijn stamboomonderzoek hebben Hennie en ik onze DNA op etniciteit laten onderzoeken. Vandaag ontving ik de uitslag van mijn DNA:

  • 67,1% Brits/Iers;
  • 26,8% Deens/Noors/Zweeds;
  • 3,5% Turks/Perzisch;
  • 1,8% Italiaans;
  • 0,8% Nepalees.

Atomaire feiten

Dichters maken het hun lezers lang niet altijd makkelijk. Soms moeten gedichten als vestingen worden bestormd en veroverd. Maurice Burford schreef tien verzen die allemaal dezelfde titel dragen, ‘Een atomair feit’, en zijn gebundeld in een chapbook onder het opschrift van, jawel, Een atomair feit (An Atomic Fact, Horse Less Press, 2013).

Volgens de Engelse filosoof Bertrand Russell (1872-1970) zijn ‘alle waarheden uiteindelijk afhankelijk van een laag atomaire feiten, die uit een enkelvoudige particulariteit bestaat die een kenmerk vertoont, of uit meerdere enkelvoudige particulariteiten die in een relatie staan tot elkaar (‘Russell’s Logical Atomism’, online Stanford Encyclopedia of Philosophy).’ Aanvankelijk geloofde Russell ook nog in een vocabulaire dat louter zou verwijzen naar de enkelvoudige particulariteiten, hun kenmerken en onderlinge relaties, en waarmee alle waarheden adequaat zouden kunnen worden vastgelegd.

In Burfords chapbook is elk gedicht een atomair feit dat uit meerdere enkelvoudige particulariteiten bestaat die in een relatie tot elkaar staan. Het chapbook zelf bestaat op zijn beurt uit tien gedichten die ook weer in een relatie tot elkaar staan. Alles wordt met alles in verband gebracht. Het openingsgedicht luidt als volgt: (in mijn vertaling)

EEN ATOMAIR FEIT

Kan een object niet los van de rest denken.
Combinatie denkt niet voor iets.
& niet ik kan niet denken
$OBJECTPERSON
Ze sluiten mijn correlatie in om over de werkelijkheid te praten.
Plaatjes van bloemen. Zojuist was het onmogelijk
om saai te zijn. Hoorde muziek door een glas
water.

Praten over de werkelijkheid is als het horen van muziek door een glas water: enigszins troebel, net niet echt. Ook klinkt in de eerste zinnen de vraag mee of er überhaupt een werkelijkheid bestaat los van het bewustzijn. Dan koppel ik nog wat zaken aan dit gedicht: de Objectivisten, een stel Amerikaanse dichters, waartoe ook George Oppen behoorde, die het in zijn gedichten weer had over ‘mineral facts’. ($OBJECTPERSON is overigens programmeertaal.)

(Dit bericht verscheen eerder, op 30-07-2013, op 1hundred1.tumblr.com.)