15012017

~ De Phylica arborea is een ‘zeldzame, boomachtige, verhoutende plant’ die van nature alleen op enkele eilanden in het zuiden van de Atlantische Oceaan en de Indische Oceaan voorkomt.

img_1252
Een Phylica arborea op het eiland Amsterdam in de Indische Oceaan

Toen men in de 18e eeuw voor het eerst voet zette op het eilandje Amsterdam, was het met deze boomachtige overdekt, lees ik in Alfred van Cleefs Het verdwaalde eiland (Meulenhoff, 1999). Daarvan is nu nog maar weinig te merken.

‘Drie eeuwen nadat het mos voor het eerst werd betreden waren bijna alle phylica-bomen verdwenen: gekapt, platgetrapt door wilde koeien, verbrand.

Mensen, dieren, planten … alles maken we af.

~ Dan lees ik nog iets bij Van Cleef dat me bekend voorkomt: ‘Ik schonk een nieuw glas wijn in. Het was zachtjes gaan regenen, maar omdat het niet waaide had ik het niet koud onder het afdakje van de veranda. Ik dacht terug aan de vele nachten die ik had doorgebracht met het in mijn computer invoeren van de namen van al mijn voorouders, tot in de zevende graad. Aan mijn niet aflatende pogingen mijn leven te beheersen door alles te ordenen.’

Het wordt me weleens gekscherend ingewreven: dat ik zo geordend ben. Dit dagboek is een voorbeeld van een ordeningsprincipe dat ik hanteer. Maar ik geloof niet dat ik deze dagelijkse aantekeningen maak om mijn leven te beheersen, in bedwang te houden. Ze hebben eerder een structurerende, vormende functie: even terugkijken, stilstaan, me bezinnen en weer voortgaan. Zoiets.

Ik ben geen chaoot, maar een dromer.

~ De zondagse wandeling bracht ons naar het rietsnijdersland De Alde Feanen. Weinig sneeuw, wel prachtige vergezichten. En het gezang van een koolmees.

img_4144
Landschap 53, De Alde Feanen, Earnewâld, 2017 © Ton van ’t Hof
img_4151
Landschap 54, De Alde Feanen, Earnewâld, 2017 © Ton van ’t Hof

12012017

Momenteel lees ik Alfred van Cleefs amusante boek Het verdwaalde eiland (Meulenhoff, 1999), waarin hij verslag doet van zijn verblijf op een van de meest afgelegen oorden ter wereld: het Franse Île Amsterdam.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Amsterdam is een vulkaantop in het zuidelijke deel van de Indische Oceaan, die ruim 880 meter boven water uitsteekt en een boven-water-oppervlakte heeft van ca. 55 km². Het heeft ook een ‘hoofdstad’, Martin-de-Viviès, waar 35-50 mensen, voornamelijk wetenschappers, steeds voor langere tijd (6 tot 18 maanden) wonen. Het waait en regent er vaak.

img_1234

Waarom zou je naar dit godverlaten plekje toe willen? Van Cleef kan zijn drijfveer slechts in vragende zin onder woorden brengen:

‘In de ogen van de Griekse filosoof Anaximander vormde eindeloosheid een begrip dat haaks stond op orde en hiërarchie; op die manier was hij tot het inzicht gekomen dat de wereld slechts te definiëren en te begrijpen viel als je de grenzen ervan kon vaststellen. Wilde ik mijn bestaan doorgronden door de randen te onderzoeken van hetgeen mij omgaf? Was het daarom dat ik mij bezighield met het beklimmen van de hoogste toppen, het zoeken naar de meest afgelegen dorpen, de gevaarlijkste achterbuurten, het noteren van de hoogste en de laagste temperaturen?

Ten prooi gevallen aan het eilandgevoel, zou Boudewijn Büch vaststellen.

Als ik online naar beelden van Île Amsterdam zoek – het oog wil ook wat – word ik blij: ze zijn er in overvloed; een geneugte van het internettijdperk. Prachtig is deze documentaire over een aantal eenzame Franse eilanden in de Stille Oceaan, waaronder Amsterdam:

Wesseling, Woolf, Solnit, Soojung-Kim Pang & Van Cleef

Losse eindjes (4)

Over Friezen
‘Geen mens te zien; slechts lucht, veld en vogels. Het voelt Fries. Fries zoals ik me voorstel en wens. Eerlijk, sober, en gespeend van wuftheid en franje.’ – Monica Wesseling in Trouw

Patroon
‘In het katoenpluis zit een patroon verborgen … de hele wereld is een kunstwerk.’ – Virginia Woolf

Kritiek
‘De slechtste soort kritiek wil het laatste woord hebben en de rest van ons in stilte achterlaten; de beste begint een gedachtewisseling die nooit hoeft te eindigen.’ – Rebecca Solnit in Men Explain Things to Me

Rust
‘Rust is niet iets dat de wereld ons geeft. Het is nooit een geschenk geweest. Of iets wat je doet nadat je al het andere hebt gedaan. Als je rust wil, moet je rust nemen. Je moet de verleiding van de drukte weerstaan, serieus tijd maken voor rust en zorgen dat de wereld de rust niet van je afpakt.’ – Alex Soojung-Kim Pang in Rest: Why You Get More Done When You Work Less

Langs de rand van de wereld
Mooie tv uit vervlogen tijden over boeken, eenzaamheid en eilandgekte: De tafel van Pam: Over Het verdwaalde eiland van Alfred van Cleef (Meulenhoff, 1999).