Updates from november, 2017 Wissel reactie discussies | Sneltoetsen

  • tonvanthof 07:26 op 19 November 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: Cliff Richard,   

    Gisteren om 11.47 u. met trein en bus naar Buren (GD) afgereisd om in het Marechausseemuseum aldaar een reünie bij te wonen van de maten met wie ik in 1978 aan een militaire opleiding begon. Bijna veertig jaar geleden; oude koppen dus, maar barstensvol ervaringen, en lichamen met ouderdomskwaaltjes. En elk gesprek begin je weer waar je het de vorige keer hebt afgebroken. We zien elkaar om de vijf, zes jaar.

    In de trein een klein (slechts 122 pagina’s tellend) maar fascinerend boek van Koos van Zomeren gelezen, Het leven heeft geen geheimen, uit 2004. Een roman over het schrijven van een roman. Een van de twee hoofdfiguren – de andere is de schrijver, Koos van Zomeren, zelf – is zijn stem verloren, kan niet meer praten. Op tweederde van het boek zegt Van Zomeren:

    ‘Wat ik heb onderschat: door iemand als romanfiguur van zijn stem te beroven, beroof je jezelf als schrijver van de dialoog. Dialogen zijn een probaat middel om in een verhaal meer dan één persoon tot leven te brengen, dialogen zijn ideaal om spanningen op te roepen, aan te scherpen of weg te moffelen. Zonder dialogen voer je het gevecht met één hand op je rug.’

    Omdat er naast deze ongelijke strijd ook nog een plot moet worden uitgewerkt, grijpt Van Zomeren in en gaat met zichzelf in gesprek over zijn hoofdfiguur en mogelijke verhaalverwikkelingen. Een echt schrijversboek. Door een echte stilist. Ik heb ervan genoten.

    Werd vanochtend wakker met een liedje van Cliff Richard in mijn hoofd: It’s so funny how we don’t talk anymore. Over je stem verliezen gesproken.

    (Lastig indelen zo’n aantekening als dit; ik besluit om haar in plaats van één in drie categorieën onder te brengen.)

     
  • tonvanthof 17:43 op 11 November 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: Bruce Boone, Robert Glück,   

    Aantekeningen bij From Our Hearts to Yours (3)

    Robin Tremblay-McGaw schreef een uitstekend essay waarin ze uit de doeken doet wat onder New Narrative moet worden verstaan:

    New Narrative biedt transformerende praktijken voor een zee aan subjecten – subjecten die, al dan niet geïsoleerd, op zoek zouden kunnen zijn naar praxis, een manier om ethisch bezig te zijn met plezier, ervaring, reflectie en/of actie, in een poging om blinde vlekken aan het licht te brengen, een praktijk om uit te vogelen waar of waarin ze zich zouden kunnen bevinden, terwijl wij op weg zijn, of, ondanks onze aanwezigheid hier en nu.’

    ‘I was alone. I had no world, no community.’ – Robert Glück, een van de grondleggers van New Narrative

    Tremblay-McGaw voegt hier nog aan toe: Glück had geen toegang tot ‘a queer subject position, a community and a language within which to exist.’

    Deze benarde positie ligt ten grondslag aan New Narrative. Het verhaal, verhalende, biedt mogelijk uitkomst. Tremblay-McGaw citeert in dit verband o.a. Bruce Boone:

    ‘These poems and stories, then remind us of the actual, though unmentioned function of narration as a device for registering social meaning. They take on special importance … in clarifying our awareness of the relations of poetry to a material and social, or actual truth. They create the need for an audience – the sense of the narration as it presupposes a reception, and keeps in mind a destination.’

     
  • tonvanthof 13:53 op 10 November 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: Joep van Ruiten   

    Joep van Ruiten bespreekt Dichter & andere dingen in Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant en geeft 4 sterren: ‘Er vliegen vreemde vogels in de tuin van de Nederlandse poëzie. En een van de meest bijzondere exemplaren luistert naar de naam Ton van ’t Hof.’

    In Dagblad van het Noorden & Leeuwarder Courant, d.d. 10 november 2017

     
  • tonvanthof 20:31 op 7 November 2017 Permalink | Beantwoorden  

    Aantekeningen bij From Our Hearts to Yours (2)

    Mijn nieuwe bundel Dichter & andere dingen eindigt met een monstrueus gedicht, ‘Archieflichamen’, waarin namen worden genoemd en het leven in de war raakt.

    Historische namen. Hollandsche namen. Namen van overheersers, beulen ook, waar ik & anderen uit voortgekomen zijn.

    Ik wil dat dit gedicht tot nadenken stemt over politieke zaken; er plezier aan beleven is van ondergeschikt belang.

    Over onze Gouden Eeuw o.a.

    Als ik in die tijd zou hebben geleefd zou ik met een aantal van hen, realiseer ik me, bevriend kunnen zijn geraakt. Wat een ontnuchterende gedachte is.

    In ‘Archieflichamen’ correspondeer ik met het verleden, dat ook familielid is, en met wie ik een humeurige relatie onderhoud.

     
  • tonvanthof 11:50 op 5 November 2017 Permalink | Beantwoorden  

    Aantekeningen bij From Our Hearts to Yours (1)

    In mijn oeuvre heb ik mijn taalpraktijken opgetekend, mijn worstelingen. Mijn worstelingen met taal, mezelf & de wereld. In Aan een ster / she argued, dat ik in Afghanistan schreef, was die strijd zeer hevig. Heviger dan ooit.

    Ook in mijn conceptuele gedichten laat ik mezelf zien. Ik ontkom er niet aan. Wil dat ook helemaal niet.

    Elk gedicht van mij is een inmenging in mijn leven, bemoeit zich er ongevraagd mee.

    Met de rol die ik – oh almighty me – het toeval in de totstandkoming van sommige van mijn werken laat spelen, breng ik een dronk uit op de mogelijkheid dat dingen ook heel anders (zouden) kunnen (hebben) gaan.

     
  • tonvanthof 20:21 op 22 October 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags:   

    Vandaag recensie-exemplaren van mijn nieuwe bundel verstuurd. Dichter & andere dingen: Nieuwe gedichten en een keuze uit eerder werk zal vanaf 1 november a.s. verkrijgbaar zijn. Hij bevat de kern van mijn oeuvre, dat intussen meer dan tien bundels beslaat. Frank Keizer schreef er een sprankelende inleiding bij.

    Ik heb nooit veel om aandacht voor mijn poëzie gegeven, verstuurde alleen recensie-exemplaren op aanvraag en dat waren er zelden meer dan een stuk of twee, drie. Toch is er in de loop der jaren regelmatig over mijn werk geschreven, door gevestigde en minder gevestigde critici. En meestal positief; niet iederéén kon (en kan, vermoed ik) het conceptuele karakter ervan waarderen.

    Ditmaal heb ik het wat anders aangepakt. Deze bijna 200 bladzijden dikke bundel is, al zeg ik het zelf, bijzonder genoeg om wat ruimere belangstelling te rechtvaardigen. Daarom krijgt de relevante media op voorhand een exemplaar toegestuurd. Ik ben benieuwd wie er iets mee durft te doen. We zullen zien.

     
  • tonvanthof 17:19 op 19 October 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: Chris Kraus,   

    Halverwege Wormen en engelen drongen de vragen zich op: Wat lees ik eigenlijk en waarom? Nu ik het boek uit heb, zoek ik nog steeds naar bevredigende antwoorden. Ik heb onderweg wat invallen genoteerd:

    Iets tussen religieuze kritiek en fictie in. / Deconstructie van een geschiedenis. / Zelf-fictionalisering.

    Het boek noemt zichzelf een roman: ‘prozaverhaal waarin lotgevallen en karakter van een of meer personen beschreven worden’.

    Laat er geen misverstand over bestaan: in zijn debuut toont Maarten van der Graaff zich zowel een stilist als een genreverruimer.

    Het oeuvre van de Amerikaanse schrijver Chris Kraus, dat ook in Wormen en Engelen ter sprake komt, is van invloed geweest op Van der Graaffs verruimingsdrang. Zo zetten beiden, bijvoorbeeld, theoretische teksten en ideeën in om hun verhalen vorm te laten aannemen. In Van der Graaffs geval gaat het dan vooral, in dit boek, om religieuze denkbeelden en hypothesen.

    Overigens voelde ik me ondanks de stichtelijke overvloed niet geroepen om inhoudelijk over religie na te denken, wel werd ik aangezet tot het ophalen van herinneringen aan mijn eigen kleine religieuze verleden.

    Ik heb de verwikkelingen in Wormen en engelen hoofdzakelijk tégen het decor van de religieuze teksten gelezen.

    En uit dit alles rijst bij mij het beeld op van een jongeman, Bram Korteweg, die voor zijn vertrek van Goeree-Overflakkee al twijfelde aan het christelijke geloof en zich, eenmaal in Utrecht, openstelt voor het grootstedelijke leven, begerig als hij is om zich ‘te schurken aan de zintuiglijke dingen.’

    Omgekeerd dus aan de weg die Augustinus aflegde.

    En ook Korteweg snijdt banden door, ‘een bevrijdend verraad aan het verleden’.

    Ik kijk uit naar Van der Graaffs volgende boek.

     
  • tonvanthof 16:55 op 17 October 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: Günther Grass, , John Ashbery, , Stephen Toulmin,   

    Nog altijd op zoek naar het beste boek van de wereld (zie o.a. dit bericht) kom ik in Maarten van der Graaffs debuutroman Wormen en engelen (Atlas Contact, 2017) de volgende passage tegen:

    ‘Het maakt uit of en aan wie je een verhaal vertelt. Zowel jouw leven als dat van de ander zal erdoor veranderen. Soms begrijp ik hoe ingrijpend het eigenlijk is om gesprekken te voeren waarin je daadwerkelijk iets wil verduidelijken. Het lijkt simpel, maar dat is het niet.’

    Een boek schrijven is inderdaad niet simpel, laat staan een goed, extraordinair of zelfs levensveranderend boek. Het boek dat in aanmerking wil komen voor ‘het beste boek van de wereld’ dat ík ooit gelezen heb zal van die laatste orde moeten zijn: levensveranderend. Dat boek zal op zijn minst mijn leven blijvend veranderd moeten hebben.

    En er zijn al boeken die dat hebben gedaan. Ze staan in mijn boekenkast. Vijf boeken van vijf blanke mannen (over dit laatste ontluisterende feit volgt nog een bericht). Twee dichtbundels, twee filosofische werken en één roman. In willekeurige volgorde (inclusief jaartal waarin het oorspronkelijke boek voor het eerst werd gepubliceerd):

    • Hotel Lautréamont, John Ashbery, 1992
    • De bot, Günther Grass, 1977
    • Handboek voor de levenskunst, Wilhelm Schmid, 2004
    • Kosmopolis: Verborgen agenda van de Moderne Tijd, Stephen Toulmin, 1990
    • Of Being Numerous, George Oppen, 1968

    Na Oppen en Ashbery ben ik andere poëzie gaan schrijven, Grass en Toulmin hebben mijn kijk op de Westerse geschiedenis ingrijpend veranderd en door Schmid ben ik anders gaan leven.

    Een levensveranderd boek of vijf op driekwart mensenleven. Dat moet beter kunnen.

    In de komende jaren zou ik nog graag een dozijn van dit soort boeken willen lezen. Maar hoe kom ik eraan?

     
  • tonvanthof 16:20 op 13 October 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: , ,   

    De afgelopen jaren heeft de Amerikaanse dichter George Oppen (1908-1984) bij een handjevol Nederlandse poëten, die regelmatig in Perdu rondhingen, in de belangstelling gestaan. Over mijn band met Oppen hield ik in 2010 nog een lezing onder de titel ‘A sense of being in the world’.

    Ik had begin dit millennium via internet kennisgemaakt met Oppens werk en wist niet beter of hij was toen nog een volslagen onbekende dichter in Nederland. Maar niets is minder waar. Een week of twee terug las ik op Facebook of in de weekmail van Terras dat J. Bernlef in zijn essaybundel Het ontplofte gedicht (1978) reeds over hem had geschreven. De Amerikaanse dichter, die in 1969 een Pulitzer voor Of Being Numerous had gekregen, leefde destijds zelfs nog. Bernlefs essaybundel heb ik vervolgens ogenblikkelijk via boekwinkeltjes.nl aangeschaft.

    En intussen gelezen. In een stuk over jazz, poëzie en ‘vormloze vorm’ wordt Oppen een kort optreden gegund. Aan bod komen zijn opmerkelijke levenswandel, zijn kijk op poëzie en het belang van zijn oeuvre. Knap dat Bernlef dat laatste al doorzag:

    ‘Oppens Collected Poems vormen een indrukwekkende prestatie, vooral door de niet aflatende hardnekkigheid waarmee hij iedere gemakkelijke oplossing uit de weg gaat en probeert een indruk in zo weinig mogelijk woorden zo min mogelijk vast te leggen.’

    Maar het meest opmerkelijke is de vergelijking die Bernlef maakt tussen de gedichten van Oppen en de schilderijen van Edward Hopper. De gesignaleerde overeenkomsten, die ik nog niet eerder was tegengekomen, vind ik verbluffend en van een verdomd-ja!-kwaliteit. Chapeau voor Bernlef. Ik citeer de passage:

    ‘Beiden hadden voorkeur voor de kust van New England, voor de architectuur van de Amerikaanse stad, voor een manier van kijken die vanuit de bewoonde wereld, meestal een kamer, naar buiten blikt, of andersom, maar altijd afgebakend door een raam, een lijst. Met hartstochtelijke verbetenheid houden zij vast aan hun visie: de mens is geen meester over de dingen, hij is zelf een ding onder dingen en de eenzaamheid die dat besef mogelijkerwijs met zich meebrengt dient in alle helderheid onder ogen gezien te worden (“I have not and never did have any motive of poetry / But to achieve clarity”). De stugge manier van schilderen van Hopper vindt bij Oppen zijn pendant in korte, rompachtige zinnetjes, samengevoegd in strofen van drie of vier regels, zoals deze:

    For we are all housed now, all in our appartments,
    The world unintended to, unwatched.
    And there is nothing left out there
    As night falls, but the rocks

    Het zou een beschrijving van een van Hoppers schilderijen kunnen zijn.’

    En is dat misschien ook wel.

     
  • tonvanthof 18:51 op 12 October 2017 Permalink | Beantwoorden
    Tags: David Foster Wallace, John O'Donohue, Laurence Sterne, Malcolm Lowry, Walter Moers   

    Op mijn eerste bericht over mijn zoektocht naar het beste boek van de wereld werd op Facebook vijfmaal met het noemen van een titel gereageerd:

    • Het leven en de opvattingen van de heer Tristram Shandy van Laurence Sterne,
    • De 13 1/2 levens van kap’tein Blauwbeer: De helft van de levensherinneringen van een zeebeer van Walter Moers,
    • Anam Cara: Mystiek uit de Keltische wereld van John O’Donohue,
    • Infinite Jest van David Foster Wallace,
    • Onder de vulkaan van Malcolm Lowry.

    Vijf titels die naar voren werden geschoven als beste boek van de wereld. Viermaal een fictief en eenmaal een mystiek werk. Niet één boek van een Nederlandse auteur. Wel zijn ze alle vijf geschreven door een blanke man. Vier blanke mannen uit een Engelstalig land en eentje uit Duitsland. Infinite Jest (1996) is als enige boek nooit naar het Nederlands vertaald. Vier van de vijf auteurs – Sterne, Lowry, O’Donohue en Wallace – zijn al overleden.

    Ik lees tegenwoordig circa vijfenzeventig boeken per jaar. Als ik 75 word, heb ik nog zo’n 900 titels te gaan. Misschien heb ik míjn ‘beste boek van de wereld’ al gelezen, misschien ligt ie nog in ’t verschiet. Wat vind ik eigenlijk het beste boek dat ik tot nu toe gelezen heb? Op naar mijn boekenkasten.

     
    • leegschrift 19:24 op 12 oktober 2017 Permalink | Beantwoorden

      Nummer 2 en 3 heb ik ook nog liggen. Ik ben ook altijd op zoek naar Het Boek. En nog steeds niet het idee dat ik het kan vinden. Ik was vanmiddag bij een antiquariaat. Heb ik een boek uit 1850 gevraagd. Hij moest het van een mysterieuze plek halen. Volgende week kan ik zien wat het is. Spannend weer.

      Liked by 1 persoon

c
Maak een nieuw bericht
j
volgende post/volgende reactie
k
vorige post / vorige opmerking
r
Beantwoorden
e
Bewerken
o
toon / verberg reacties
t
ga naar boven
l
ga naar log-in
h
hulp weergeven/verbergen
shift + esc
Annuleren
%d bloggers liken dit: