15.14 u. Vanochtend in een grote boog van Nes naar Akkrum gelopen en weer terug naar Nes, ruim 11 kilometer. Fijn wolkenweer. Na het middageten de ‘Mogelijke maatregelen dierenwelzijn Gemeente Leeuwarden’ beoordeeld, die de PvdD in een ‘Nota Dierenwelzijn’ zou kunnen/willen opnemen. Essentieel vind ik dat er een wethouder wordt aangesteld die (onder andere) dierenwelzijn, natuur en milieu in zijn portefeuille heeft. Daarna gebadderd en Iris Murdoch gelezen: ‘If nothing sensuous is present no art is present.’ Als je ‘sensuous’ vertaald naar ‘zinnelijk’ (de zinnen bevredigend) dan sluit deze bewering alle kunst uit die niet tot (persoonlijke) tevredenheid stemt. Daarom geloof ik dat ‘zintuiglijk’ (van, door de zintuigen) een betere vertaling is. Maar dan trapt Murdoch wel een heel wijd openstaande deur in.

17.00 u. Wilde naanbrood maken, bij de Indiase curry madras, maar had geen enkel benodigd ingrediënt in huis, en werkte dus maar wat door elkaar: boekweitmeel, bakmeel, een ei, sojayoghurt en een snufje zout, en bakte drie hele dikke pannenkoeken. Hennie had honger toen ze thuiskwam en at er alvast eentje op, met stroop: ‘Wel wat klef van binnen.’

02758886-9F4E-44F1-BBBA-502DC85738D2
Nes, 2018 © Ton van ’t Hof

08.14 u. Mijn aambeien hemorroïden spelen weer op, heb steeds het gevoel dat ik moet poepen drukken. Herinnerde me dat ik hier nog een citaat van Rebecca Solnit wilde weergeven en zocht het op:

‘To name something truly is to lay bare what may be brutal or corrupt – or important or possible – and key to the work of changing the world is changing the story.’

08.42 u. Las een interview dat Maite Vermeulen, werkzaam voor de Correspondent, de Nigeriaan Osito afnam. Osito trok ooit door de Sahara naar Libië, op weg naar Europa, maar keerde onverrichter zake terug naar Nigeria:

‘Deze migratie is geen kwestie van armoede. Zijn er niet ook arme mensen in Duitsland, bedelaars zelfs? Die reizen toch ook niet massaal naar andere landen? De oorzaak is dat onze overheid geen omgeving creëert waarin mensen vooruit kunnen komen. Geen goede elektriciteit, geen goede wegen, geen veiligheid. Dat frustreert mensen.’

09.42 u. Downloadde Stefan Hertmans’ Oorlog en terpentijn van de online Bieb, schonk koffie in en begon te lezen. Het boek pakte me meteen.

15.45 u. In straffe wind naar Café Baard (met zijn hoge witte buitenmuren en hipster barman) gefietst en aldaar de lunch genoten (Hennie een broodje warm vlees en ik een salade geitenkaas). Zal een van onze laatste fietstochten van dit jaar zijn geweest. Bij slechter weer wandelen we liever. Stapte eenmaal thuis in bad, bladerde door Gust Gils’ poëziebundel Een handvol ingewanden (1977) en zag dat het niet goed was: wat een flauwe zooi, niet één gedicht kwam ook maar in de buurt van Gils’ spetterende vers dat Martijn Benders op Facebook plaatste, ‘geïnfiltreerde eend’ uit de bundel Afschuwelijke roze yoghurtman. Dit gedichtje vond ik door de plotselinge focusverandering nog wel aardig (Freddy Beyns is een kunstenaar uit Antwerpen):

MINIATUUR
voor Freddy Beyns

kapotte vlindervleugels
afgebeten door een wesp

vliegenschedels
in restanten van een spinnenweb

en in de verte ruïnes
van menselijke aard

32B43810-CE4A-4FF4-8935-3BFD6DAAE970
Blessum, 2018 © Ton van ’t Hof

15.49. u. Met Hennie door de stad gewandeld en gebakken vis met friet gegeten. Daarna verder gewerkt aan onderstaand gedicht, dat zijn voltooiing lijkt te naderen.

ONGELIKT

We ontwaren onszelf zoals we denken
dat we ons gedragen. Zowel lamme
als blinde. In de verte
trekken doordenderende treinen zich niets
van ons lot aan. Verstoken
van nieuws wordt het landschapsplan vanzelf object
van heuse liefde.
Oktober was warm dit jaar en weldadig,
lucht trilde en vervormde de lijn
waar hemel en aarde elkaar leken te raken.

Een waarlijk benoemd iets
zou de loop der geschiedenis kunnen veranderen.
Als we in de spiegel kijken zien we gekte
om ons heen, pijn
die zonder leidraad komt aanschuiven.
Als poolijs breekt, of vogels verdolen
in het verval van een warrige wind.

551B8306-5E3C-4A4D-AD7B-B5A6DC5636B3
Leeuwarden, 2018 © Ton van ’t Hof

08.44 u. Zei ja tegen een verzoek van de Partij voor de Dieren om een lijst te beoordelen met ca. 180 voorstellen ter verbetering van dierenwelzijn.

09.20 u. Twitterde vijfmaal een stukje Ashbery (p. 4 uit John Ashbery: Collected Poems 1956-1987).

11.43 u. Liet me inspireren door Ashbery’s brokstukken en schetste de contouren van de eerste strofe van een nieuw gedicht (dat ik opdraag aan W.S.):

We zien onszelf zoals we denken
dat we ons gedragen. Zowel de lamme
als blinde. In ‘t verschiet
laten doordenderende treinen ons
aan ons lot over. Verstoken
van nieuws wordt het landschap om ons heen vanzelf
object van waarachtige liefde.
Oktober was warm dit jaar en weldadig,
lucht trilde en vervormde de lijn
waar hemel en aarde elkaar leken te raken.

12.42 u. Deed Stanza’s laatste bestelling op de bus. Vanaf 1 november a.s. heeft de uitgeverij niet langer een KvK-nummer. Met ingang van vandaag zijn de producten van Stanza, met uitzondering van mijn laatste bundel, niet langer te koop. Ik ben enigszins vervuld van weemoed.

13.13 u. Straks naar Ermelo, waar we aan tafel gaan met oude vrienden.

A5BD494A-60E9-4D60-8FD6-3C92DC149AB8

08.18 u. Speelde met de gedachte om Charles Olsons monumentale werk, The Maximus Poems, volledig te vertalen en al twitterend de wereld in te sturen. Als het even kan elke dag een of meer Twitterberichten. Waanzinnig project. Overwoog toen zelfs heel even om aan het oeuvre van John Ashbery te beginnen. Nee. Niet vol te houden. Had wel behoefte aan een iets gigantisch.

09.38 u. Maakte een Twitteraccount aan, haalde de eerste strofe van het openingsgedicht van John Ashbery’s eerste bundel door Google Translate en publiceerde mijn eerste tweet. Werkte vervolgens mijn Twitterbio bij: ‘Huidig project: Het volledige werk van John Ashbery door Google Translate halen en de wereld in twitteren.’ Voegde vervolgens de Twitterwidget aan mijn blog toe (zie rechts).

09.56 u. Twitterde nog een keer. Las een stukje in Existentialists and Mystics: Writings on Philosophy and Literature (Chatto & Windus, 1997) van Iris Murdoch:

‘A deep motive for making literature or art of any sort is the desire to defeat the formlessness of the world and cheer oneself up by constructing forms out of what might otherwise seem a mass senseless rubble.’

16.02 u. Fietste met dit heerlijke herfstweer naar Veenwoudsterwal en Munein, rondje van bijna veertig kilometer.

17.03 u. Zag een interessante Arte docu, Siberia: The Melting Permafrost, over enkele Russische wetenschappers die proberen om de Siberische klimaatbom – het smelten van de permafrost – onschadelijk te maken door aanpassing van het ecosysteem van de taiga. En wat is Siberië toch mooi & onherbergzaam.

C2367249-A2DD-41F2-9D27-799CFBD159F1
Molenend, 2018 © Ton van ’t Hof

08.03 u. Heb, naar aanleiding van mijn berichtgeving over de beschikbaarheid van poëzietitels in de Friese bibliotheken gisteren, ook nog even de landelijke online Bibliotheek gecheckt, waar je e-boeken kunt lenen: daar zijn 13 van de 26 titels voorhanden die worden besproken in Bundels van het nieuwe millennium. Nederlandse en Vlaamse poëzie in de 21e eeuw. Een heel wat beter resultaat. Ik downloadde direct maar Omdat ik ziek werd van de voor mij onbekende Vlaamse dichter Bart Meuleman (Querido, 2008).

12.00 u. Door De Tike en langs De Leijen gewandeld (9 km). Dacht onderweg na over wat Iris Murdoch een van haar romanpersonages laat beseffen – ‘with the death of the self the world becomes quite automatically the object of a perfect love’ – en bedacht dat dit best wel een boeddhistisch inzicht is.

15.45. u. Las eerst Meulemans Omdat ik ziek werd en daarna Maarten De Pourcqs essay Poëzie als levenskunst, waarin De Pourcq Meulemans dichtbundel bespreekt en dat is opgenomen in Bundels van het nieuwe millennium. Las tot slot de ‘juryverantwoording’ voor de nominatie van Omdat ik ziek werd voor de VSB Poëzieprijs 2009. Maakte bij dit alles de volgende aantekeningen:

  • Meuleman schotelt me verwarde denkbeelden voor. Zou hij, toen hij deze bundel schreef, in de war zijn geweest? Verwijst de titel – Omdat ik ziek werd – wellicht naar een psychische aandoening?
  • Het betreft hier overigens een gestileerde verwardheid, die me best wel bevalt, al heb ik zelden een idee waar de gedichten nu precies over gáán. Maar, Deckwitz bezwoer het in navolging van Eliot al: dat mág! Meuleman confronteert zijn lezers met een raadselachtige alternatieve werkelijkheid.
  • Wat ik ‘verwarde denkbeelden’ noem, zijn voor hoogleraar De Pourcq ‘pogingen om de ziekmakende intensiteit of activiteiten van [het] bewustzijn te counteren.’ De VSB jury omschrijft haar visie als volgt: ‘Het ik in de poëzie van Bart Meuleman is het (over)bewustzijn: “de hersens, op hun eiland teruggedrongen“ kunnen echter weinig weerwerk bieden tegen de werkelijkheid.’
  • In het juryrapport staat vervolgens nog iets over ‘kleine syntactische weerstanden of onverwachte beelden waardoor de lezer ontheemd raakt’ en De Pourcq laat nog een theorietje (de ‘kynische impuls’ van Peter Sloterdijk) op Omdat ik ziek werd los en komt tot de verrassende conclusie dat Meuleman met deze bundel allerlei schaamtes over zichzelf van zich heeft afgeschreven en bestempelt deze poëzie derhalve als levenskunst. Je moet toch wat, nietwaar?
  • Omdat Omdat ik ziek werd ‘een scharnierpunt in het poëtische oeuvre van Bart Meuleman’ is, wordt het besproken in Bundels van het nieuwe millennium. De keuze voor de dichter Meuleman wordt evenwel niet nader toegelicht. Ik blijf dit laatste onwetenschappelijk vinden. Enfin.

Meuleman krijgt met een gedicht uit zijn bundel het laatste woord:

[de hersens, op hun eiland teruggedrongen, zien het lichaam langzaam]

de hersens, op hun eiland teruggedrongen, zien het lichaam langzaam
ziek worden, maken ter plekke aapachtige sprongen.
ook in gewone toestand, bijvoorbeeld bij het winkelen, de liefde, het vergaderen,
het drinken,
moeten we loslaten hoe compleet we hoopten te worden.
soms met een zucht.
steeds vaker door ontploffing.
men noemt dat economie of levensdrift; er is geen ontkomen aan.
dus kiest de winkelende voor het tastbare, de liefhebbende voor het bezetene,
de dromer voor de wanhoop, de kanker voor het afscheid,
de dorstige voor de fles. de rest is afval.

6FA1AD4D-0A07-424C-A685-A6EDE314EFF9
De Leijen, 2018 © Ton van ’t Hof

09.21 u. Omdat ik de essays in Bundels van het nieuwe millennium. Nederlandse en Vlaamse poëzie in de 21e eeuw graag met de besproken bundels in de hand lees, zocht ik in mijn BiebApp op hoeveel van de 26 millenniumtitels ik van de Friese bibliotheken zou kunnen lenen: drie om precies te zijn. Iets meer dan tien procent dus van díe bundels die ‘allemaal een opvallende plek opeisen in de recente literatuurgeschiedenis of een scharnierpunt betekenen in het oeuvre van hun maker.’ Zeg, hoe zit dat Friese aankoopbeleid eigenlijk in elkaar? En canonvorming? Hoe gaat dat vandaag de dag in zijn werk?

Twee van de drie in de bieb voorhanden zijnde titels heb ik overigens zelf al: Mijn naam is Legioen van Menno Wigman en Kalfsvlies van Marieke Rijneveld. De derde, Vlinderslag van Piet Gerbrandy, is momenteel uitgeleend.

10.30 u. Belde met mijn moeder die vandaag 83 is geworden. Ze vertelde dat ze de afgelopen dagen ziek was geweest: ‘Hoesten, hoesten, hoesten! Ik weet niet wat dat allemaal was, maar het was héél anders!’ Ze moest er zelf om lachen. Proficiat, ma!

14.31 u. Vertaalde een gedicht van Rae Armantrout, ‘Lasting’, waarin háár moeder optreedt. Uit de bundel Versed, waarvoor Armantrout in 2010 een Pulitzer kreeg:

WAT BLIJFT

     1

Licht
bezet thans de stoelen,

beschildert
het houten

filigraan

gefreesd om naar tijd
te verwijzen.

Volmaakte
moleculen van plastiek
spiegelen de zeeën.

     2

Als ik aan mijn moeder terugdenk, herinner ik me haar angsten.
Maar op de foto leunt ze tegen een pilaar,
handen in zakken, hoofd schuin
en lichtelijk geamuseerd.

16.49 u. Maakte ook nog een digitale tekening van Armantrout:

288D8675-F36C-4E5E-AA50-E95E6222D2C4
Ray Armantrout, 2018 © Ton van ’t Hof