Levenslot in de Peel

Wanroij en Ledeacker rond 1800: wat moet ik me daarbij voorstellen? Mijn oudvader Peter Verstraten werd in 1799 te Wanroij geboren en zijn eerste echtgenote, mijn oudmoeder Gertrui Peters, in 1803 te Ledeacker. Deze dorpen liggen in de Peel, op vijf kilometer van elkaar.

Op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) leer ik dat Wanroij tot aan het begin van de twintigste eeuw een ‘landbouwdorp’ is geweest, waarna er zich een beetje industrie vestigde. Merkwaardig genoeg groeide de bevolking in de negentiende eeuw niet, maar bleef rond de duizend inwoners schommelen. Mogelijk werd dit veroorzaakt door het veelvoudig uitkopen van armere boeren, die vervolgens met hun gezinnen naar naburige gemeenten vertrokken.

Ook Peter was ‘bouwman’ van beroep en werkte vermoedelijk, al dan niet als dagloner, voor een grotere boer. Ik heb nog geen document kunnen vinden waaruit blijkt dat hij beschikte over eigen grond en erf. Toen Peter in 1825 met Gertrui trouwde verliet hij Wanroij voor Ledeacker.

Ledeacker ligt op schrale zandgrond dat flink moet worden bemest. In 1800 werd het ook nog eens geflankeerd door zompige gebieden. Er woonden toentertijd ca. honderd mensen. Een arm gehucht, meer was het niet. Gertrui en Peter zouden er samen vier kinderen krijgen, van wie er drie heel jong stierven. In de negentiende eeuw was de kindersterfte in deze contreien hoog: in Wanroij liet vijftien procent van de zuigelingen binnen een jaar na hun geboorte al weer het leven.

Helaas was het gezinnetje nog een droevig lot beschoren. Op 36-jarige leeftijd overleed Gertrui in het kraambed. Het kind waar ze net van was bevallen, Antonia, werd slechts tien weken oud. Zes weken na de dood van Antonia hertrouwde Peter. Tijdens mijn stamboomonderzoek ben ik al heel wat korte rouwperiodes tegengekomen – sociale bijstand en fatsoenlijke kinderopvang kwamen pas in de twintigste eeuw tot wasdom – maar ik blijf er toch een ongemakkelijk gevoel bij hebben.

Oude schoolplaat

Gepubliceerd door

Ton van ’t Hof

Dichter & blogger o.a.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.