Onder invloed van de industriële revolutie veranderde het westerse landschap in de 19e en 20e eeuw ingrijpend: naast de kerktorens aan onze horizonten verrezen dampende fabriekspijpen en veel vogelgekwetter werd steeds vaker overstemd door mechanisch lawaai. De overgang van handmatige vervaardiging op kleine schaal naar machinale productie op grote schaal bracht een ongekende landschapsvervuiling met zich mee die we niet meer ongedaan kunnen maken. De breuk is definitief.

Te midden van deze ontwikkeling schilderde Claude Monet (1840-1926) grotendeels in de openlucht zijn oeuvre bij elkaar. De metamorfose is dan ook op een flink aantal van zijn doeken te zien. Zo vormt de haven van Le Havre vol stoomboten, kranen en fabriekspijpen de achtergrond van zijn beroemde schilderij Impression, soleil levant, dat hij in 1873 schilderde. Het contrast met de roeibootjes op de voorgrond is groot.

Maar naarmate Monet ouder werd nam zijn hekel aan de industrialisatie toe: hij ging buiten wonen en liet elk spoor van de mechanisering langzaam uit zijn werk verdwijnen. Hij veranderde, zou je kunnen zeggen, van chroniquer in een conservator van het rurale verleden.

Het oeuvre van Monet brengt je in verbinding met een tijd die voorbij is, roept een verleden op, een toestand die niet meer kan worden geheeld. Er zijn meer schilders die dit met hun schilderijen teweegbrengen, maar de pijn van het verdwijnen van het pre-industriële landschap voel ik bij de impressies van Monet het sterkst. Zijn doeken weten de teloorgegane rurale sfeer het best op te roepen en daarom heeft zijn werk zo’n sterke symbolische en emotionele waarde voor mij. Monet wordt wel de schilder van het licht genoemd, maar hij vereeuwigde tevens een groot landschappelijk verlies.

Maar voor wie, zoals ik, geïnteresseerd is in ons landschap kan Monets oeuvre ook een basis vormen voor bezinning op het heden en de toekomstige wijze waarop we onze omgeving zouden kunnen inrichten.

5A88C372-BD1B-4CCA-998C-C8FE0C543D4B
Impressie, zonsopgang, Claude Monet, 1873

Auteur: tonvanthof

Dichter & blogger o.a.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s