Koos van Zomeren over Bastiaan Bommeljé in Een jaar in scherven (1988): ‘Zelden wordt geblaseerdheid in zo’n hoge concentratie aangetroffen.’ Herkenbaar. Ik werd pas in mijn De Contrabastijd (2005-2009) met een stampvoetende Bommeljé geconfronteerd, maar het zat er gezien Van Zomerens uitspraak klaarblijkelijk al vroeg in.

Wat ik me nog herinner van mijn lange stadswandeling vanochtend: dat er in de ene wijk beduidend meer vogels rondvlogen dan in andere, dat Buienradar geen regen had voorspeld maar dat ik halverwege de wandeling tóch een plensbui te verwerken kreeg, dat vervolgens de zon ging schijnen, en dat ik tot slot een snackende kraai tot op een half metertje naderen mocht.

Daarna de Brandsma’s weer; genealogisch onderzoek is verslavend. Ditmaal Jelle Johannes, de oudste zoon van Johannes Jelles, die voor een geografische omslag zorg zal dragen. Jelle Johannes werd in 1802 in Stiens geboren, dat tien kilometer ten noorden van Leeuwarden ligt. Ook zijn vader was in Stiens ter wereld gebracht en zijn grootvader en vermoedelijke overgrootvader waren er ooit neergestreken. Maar Jelle Johannes zou niet in dit dorp blijven.
     Na zijn geboorte kom ik hem in 1839 pas weer tegen. Hij is dan als boerenknecht in Wirdum aan de slag, zuid van Leeuwarden. Mogelijk heeft een tekort aan werk hem die kant opgedreven. Als hij in 1844 met de dertien jaar jongere Marijke Pieters Ruitinga trouwt, met wie hij twee kinderen zal krijgen, geeft hij als beroep arbeider op. Alvorens zich in 1862 definitief in Winsum te vestigen, niet ver van Wirdum af, wonen ze in elk geval nog in Beers en Oosterlittens. Jobhopping vermoed ik. Wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje.
     Op 1 september 1870 overlijdt Jelle Johannes op 68-jarige leeftijd. Marijke overleeft hem twintig jaar. Zij zal in Winsum nog kleinkinderen zien opgroeien, onder wie de Hennie’s pake.

1870: Nederland schaft geseling als straf af; Frankrijk verklaart Pruisen de oorlog; Londen neemt ‘s werelds eerste metro in gebruik; het koninkrijk Württemberg treedt toe tot de Noord-Duitse Bond; in Amsterdam wordt de Beiersch-Bierbrouwerij De Amstel opgericht (bron: Wikipedia).

Aldlânstate, Leeuwarden, 2017 © Ton van ‘t Hof