De vuurtoren van de hospice

Monet (10)

Doet Monet ertoe? Wat is het belang van zijn werk? Reuze-interessante kwesties waar menig kenner al mee geworsteld heeft. In deze blogserie kijk ik naar afzonderlijke schilderijen van hem, waarbij ik me telkens afvraag: Waar ben ik getuige van? Voor welk stukje bestaan heeft hij het ditmaal opgenomen? Welke betekenis rijst hier op? Welk gevoel maakt het in me los? Inmiddels heb ik geleerd dat ik een voorstelling beter begrijp als ik haar in een verhaal kan inpassen. En wie weet wat al deze kleine verhalen uiteindelijk kunnen zeggen over de relevantie van Monets totale oeuvre. We zullen zien.

Na een brand in de houten vuurtoren van Honfleur, een kustplaatsje in Normandië, werd in 1853 begonnen met de bouw van een nieuwe stenen kolos, die men in 1857 in gebruik nam. Omdat deze nieuwe vuurtoren vlak voor de oude hospice – ‘klooster dat noodlijdenden of anderszins hulpbehoevenden onderdak biedt’ – werd neergezet, kreeg hij in de volksmond de naam ‘Le Phare de l’Hospice’ mee.

vuurtoren-honfleur-3
Honfleurs vuurtoren, vlak voor de kapel (met klokkentorentje) van de oude hospice, eind 19e, begin 20e eeuw

Zoals in de vorige aflevering beschreven, schilderde Monet in 1864 vaak in de buurt van Honfleur, dat tegenover Le Havre aan de monding van de Seine ligt. Hij was op dat moment 24 jaar oud, zat midden in de ontwikkeling van een eigen stijl en produceerde het ene na het andere schilderij. Daar, vanaf een wat hoger gelegen punt aan de baai van Honfleur, legde hij op een koele dag, waarop zon en buien elkaar afwisselden, de toen vrij nieuwe vuurtoren in olieverf vast.

art-monet.com
‘De vuurtoren van de hospice’, Claude Monet, 1864, 54 x 81 cm, Kunsthaus Zurich

In de verte, rechts van de vuurtoren, in het midden van het schilderij, ligt de open zee. Daar weer rechts van zien we nog net een strookje heuvelachtig land, dat nu is overdekt met buitenwijken van Le Havre. Achter de vissersboten scheren enkele meeuwen over het bruine water. De bruine kleur verraadt een zandige bodem die wordt omgewoeld. Wellicht vaart de roeiboot op de voorgrond naar een schip dat buiten beeld voor anker is gegaan. Na de bui kunnen we op het strand weer wat bedrijvigheid waarnemen. Te midden van alle warme bruine en beige tinten lezen we aan het ijzige blauw de frisse temperatuur van de lucht af.

In de enorme ruimte die Monet heeft afgebeeld, gebeurt van alles. Hij wist niet alleen een moment vol kleur en beweging te vangen, maar ook de actualiteit, de werkelijkheid van een dag in 1864. ‘Le Phare de l’Hospice’ is naast een verrukkelijk schilderij ook op-en-top een tijdsdocument. Door kleur, contrast en toets te overdrijven, heeft hij de realiteit vergroot, deze als het ware overschreden, met als doel een zo diep mogelijke indruk op de aanschouwer achter te laten. Monet heeft mijn oog voor landschappelijke schoonheid aangescherpt.

De industrialisatie heeft de omgeving van Honfleur en Le Havre geen goed gedaan. In de monding van de Seine is na de Tweede Wereldoorlog zand opgespoten en zijn bedrijventerreinen aangelegd. We hebben de pracht die Monet nog zag met onze vuiligheid overladen. De vuurtoren staat er nog. Zonder lampen en niet meer aan zee. Of toch, een zee van asfalt.

vuurtoren-honfleur-nu
Honfleurs vuurtoren vandaag de dag, screenshot Google Maps

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s