Wat een gewone geperformance leek, ontaardde in een gevaarlijk experiment

Hoorde vanochtend op de radio dat, wetenschappelijk bewezen, liefdesverdriet met een paracetamolletje kan worden verzacht. Naar de precieze werking wordt nog gegist.

Nu heb ik gelukkig geen liefdesverdriet maar wel steeds, bij staan en lopen, hevige spierkrampen in mijn rechterbovenbeen. Wat op ischias zou kunnen wijzen. Ter vermindering van de pijn maar een paracetamolletje genomen. Enfin.

Toegetakeld met een mes, de kleren van het lijf gerukt. Dat overkwam de Servische kunstenares Marina Abramović tijdens haar performance ‘Rhythm 0’ in 1974. Het blog The Partially Examined Life wijdt er een artikel aan: ‘Wat eerst een gewone performance leek, ontaardde al snel in een gevaarlijk antropologisch experiment.’

rhythm0_marinaabramovic_passive

De performance vond plaats in een kunstgalerie in Napels. Bij aanvang stond Abramović volledig gekleed in de galerieruimte. Op een tafel lagen allerlei zorgvuldig gekozen voorwerpen, waaronder een roos, een veer, honing, een mes, een scheermes en een geladen pistool. In de verder lege ruimte mocht publiek plaatsnemen. De performance zou precies zes uur duren. Op tafel lag ook nog een kaartje met de volgende aanwijzingen:

Er liggen 72 voorwerpen op tafel die naar believen op mij kunnen worden gebruikt.

Performace.

Ik ben het object.

Gedurende deze periode neem ik de volle verantwoordelijkheid op me.

De eerste paar uur verliepen relatief rustig. ‘Iemand draaide haar rond. Iemand stak haar armen in de lucht. Iemand raakte haar ietwat intiem aan.’ Daarna werd het publiek vrijpostiger en escaleerde de zaak. Mensen sneden kleding van Abramović’s lichaam, schreven op haar lichaam, gooiden water over haar hoofd en staken rozendoornen in haar buik. Iemand sneed met een mes lichtjes in haar hals en likte het bloed op. Anderen betastten haar seksueel. Sommigen veegden haar tranen weg.

Op een gegeven moment legde iemand het geladen pistool in haar hand, plaatste haar vinger op de trekker en richtte de loop op haar hals. Op dat moment duwde iemand anders het pistool weg, waarop er ruzie ontstond tussen twee partijen: zij die het welletjes vonden en zij die haar nog meer pijn wilden doen.

Toen er zes uur waren verstreken, stond Abramović op en liep op het publiek af. Zelf schreef ze dit over dat moment:

‘Na zes uur, om twee in de ochtend, stopte ik, omdat dat nu precies mijn besluit was: zes uur. Ik liep op het publiek af en iedereen rende weg, niemand durfde me in de ogen te kijken. De les die ik trok uit dit stuk was dat je in je eigen perfomances heel ver kunt gaan, maar als je beslissingen aan het publiek overlaat, dan kan dat je dood betekenen.’

Ongelooflijk. Hoe bizar.

Op The Partially Examined Life plaatsen ze de gebeurtenissen in het licht van enkele ideeën die Sigmund Freud in zijn boekje Totem und Tabu (1913) uiteenzette: als we diepe gevoelens van eerbied voor mensen koesteren en ze tegelijkertijd als geprivilegieerder dan onszelf zien, dan is er volgens Freud ‘in ons onderbewuste een tegenkracht van intense vijandigheid aanwezig’ en worden we geconfronteerd met ‘een situatie van emotionele ambivalentie.’

Een interessante invalshoek, die wellicht meer vragen oproept dan ze beantwoordt. Enfin. Waar ik wel volledig in meega is dit: ‘At the end of the performance, Abramović might have been left with no clothes on, but it was she who stripped the public bare to its most rudimentary impulses.’

When Marina Abramovic Dies: A Biography, James Westcott, Mit Press Ltd, 2014: via bol.com.

Gepubliceerd door

tonvanthof

Dichter & blogger o.a.

Een gedachte over “Wat een gewone geperformance leek, ontaardde in een gevaarlijk experiment”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s