Over de kunst van het kijken

In De kunst van het reizen geeft Alain de Botton, in een poging om Vincent van Goghs kunstenaarschap te doorgronden, een mogelijke definitie van ‘slechte’ kunst: ‘een aaneenschakeling van verkeerde beslissingen bij het kiezen van wat afgebeeld en wat weggelaten moet worden.’ Om een verkeerde van een goede beslissing te kunnen onderscheiden, heeft men kennis van een optimale eindsituatie nodig, van het volmaakte kunstwerk. En over die kennis beschikken we gelukkig niet. De Bottons definitie kan dan ook niet serieus worden genomen.

Vincent van Gogh was geen uitzonderlijk kunstenaar omdat hij betere beslissingen op het doek nam, maar omdat hij dingen anders zag en anders uitbeeldde dan zijn tijdgenoten. De Botton weet dit aspect met een treffend citaat uit een van Van Goghs brieven te onderstrepen:

‘De cipressen houden me voortdurend bezig, het verbaast me dat niemand ze nog heeft gedaan zoals ik ze zie. Hun lijnen en verhoudingen zijn net zo mooi als die van een Egyptische obelisk. En ze zijn van zo’n uitgelezen kleur groen. Het is een ‘zwarte’ vlek in een zonnig landschap, maar wel een van de meest interessante donkere noten die ik me kan voorstellen en een van de moeilijkste om goed te treffen.’

Van Gogh week van toentertijd gangbare conventies in de schilderkunst af: zijn kleuren waren feller, zijn verhoudingen schever, zijn penseelvoering bewust onbeholpener en, misschien wel het allerbelangrijkste, hij liet zijn gevoelens in zijn schilderijen duidelijker tot uitdrukking komen dan zijn vakbroeders. Van Gogh bracht aspecten van de werkelijkheid naar voren, die eerder verborgen waren gebleven. We kunnen, zoals De Botton betoogt, ‘los van Van Goghs schilderijen cipressen blijven zien’, maar ze zien er na de Zundertenaar wel voor altijd anders uit.

De kunst van het reizen, Alain de Botton, Pandora, 10e druk, 2009

Gepubliceerd door

tonvanthof

Dichter & blogger o.a.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s